menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Rusya-Ukrayna Savaşı: Bitişe mi başlangıca mı yakınız?

17 0
22.10.2026

Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Merve Seren, Rusya-Ukrayna Savaşı'nın NATO ve Avrupa güvenlik politikalarına yansımalarını, insansız sistemlerin değişen savaş konseptindeki yerini ve geleceğin çatışma dinamiklerini AA Analiz için kaleme aldı.

Şubat 2022'de başlayan Rusya-Ukrayna Savaşı, yakın tarihte herhangi bir çözüme kavuşmazsa tam 5 yılı geride bırakacak. Bu süreç, sadece savaşın birincil aktörleri olan Rusya ve Ukrayna için değil, aynı zamanda savaşın taraflarına doğrudan ve dolaylı olarak destek veren Avrupa, ABD, Çin, İran ve Kuzey Kore'nin yanı sıra küresel ölçekteki birçok ülke için çok öğretici geçti. Kuşkusuz "alınan dersler" konusunda en fazla kafa yoran devletler, NATO ülkeleri oldu. Zira Rusya-Ukrayna ile birlikte "savaş" Avrupa'nın tam kalbine geri döndü. Böylece on yıllardır "savaş" gerçeği ve ihtimalinden bir şekilde kaçınmayı başaran NATO Avrupa'sında savaşa hazırlık ve caydırıcılık zihniyeti yeniden zuhur etti. Genç nesilleri hızla etkisi altına alan ve tehditler konusunda korku dolu, karamsar ve ümitsiz bir tablo sunan bu durum, Avrupa toplumu içerisinde büyük bir ikilem yarattı.

Masanın bir tarafında "diplomasi savunucuları", diğer tarafında ise "caydırıcılık savunucuları" yer aldı. Ne var ki Rusya-Ukrayna Savaşı'nın uzamasıyla Avrupa'da giderek artan bir kutuplaşma cereyan etti. Bu kutuplaşma ortamı, diplomasi için hayati önem taşıyan uzlaşma sağlanmasını fazlasıyla zorlaştıran bir hal aldı. Öyle ki stratejik sürpriz saldırıların artık "yeni normal" kabul edilmesine ve bu nedenle yeni bütçe düzenlemelerinin büyük bir zaruret haline gelmesine rağmen bu konuda uzlaşmaya varmak dahi çok zor. Her ne kadar bu dinamik ve belirsiz seyreden güvenlik ortamı, NATO müttefiklerini gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYH) yüzde 5'lik kısmını savunma yatırım taahhüdü olarak beyan etmelerini sağlasa da güvenlik ve savunma politikaları için zaruret olan bu harcamalar üzerinde toplumsal uzlaşı sağlanamadı. Bu itirazın temel nedeni, Avrupa toplumunun "güvenlik politikaları" ile "kalkınma politikalarının" eş zamanlı yürüyebileceğine ikna olmamasıdır. Halihazırda Fransa'da geniş bir ulusal siyasi krize dönüşen, keza İtalya'da karşılık bulan benzer şiddet, yağma ve protesto eylemlerinin arkasında yatan temel neden de hükümetlerin genel bütçe dağılımı ve harcama kalemi tercihlerinden ötürü yaşanan ekonomik sorunlar ve kamu hizmetlerinden duyulan memnuniyetsizliktir.

Masanın "caydırıcılık savunucuları" tarafında yer alanlar içinse Rusya-Ukrayna Savaşı'ndan "alınan dersler" artık boş bir slogan olmamalı ve acilen aksiyon alınmalıdır. Bu aksiyonu, üç sütunla tarif edebiliriz. Birinci sütunda Ukrayna vardır. Ukrayna'nın "hem savaşı hem de barışı kazanması" için desteklenmesi elzemdir. Zira Ukrayna'nın savunmasına daha fazla yatırım yapmak, NATO için somut bir savunma getirisi sağlamak demektir. İkinci sütunda Avrupa güvenlik mimarisinin dönüşümü vardır. Bu dönüşümde, NATO merkezli transatlantik güvenlik angajmanları göz ardı edilmemekle birlikte stratejik otonominin kazanılması için Avrupa'nın öz savunma imkan ve kabiliyetlerinin güçlendirilmesi gerekliliği ön plandadır. Söz konusu imkan ve kabiliyet artırımı, salt Avrupa menşeli ileri teknoloji silah sistemlerinin geliştirilmesi ve tedarikini değil, kuvvet yapılanması, ordu mevcudu, siber-uzay, enerji ve kritik altyapı güvenliği gibi muhtelif güvenlik alanlarının öncelenmesi, farklı askeri işbirliği modellerinin geliştirilmesi, caydırıcılık ve........

© Anadolu Ajansı Analiz