menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Tek mimari, altı bölge: Küresel İslamofobi'nin yapısal bir değerlendirmesi

12 0
06.11.2026

Kaliforniya Üniversitesi Öğretim Görevlisi, İslamofobi Araştırma ve Belgeleme Projesi (IRDP) kurucusu, İslamofobi Çalışmaları ve Araştırma Derneği Başkanı ve Islamophobia Studies Journal Editörü Hatem Bazian, küresel İslamofobi'nin kendini gösterdiği alanları ve bu alanların birbirini nasıl beslediğini AA Analiz için kaleme aldı.

2025 yılının en belirleyici özelliği, örtük ve açık İslamofobi (Müslüman karşıtlığı) arasındaki çizginin ortadan kalkmasıydı. Örtük ya da üstü kapalı İslamofobi, sarsılmaz bir ön kabul üzerine inşa edilmiştir. Bu ön kabul, filmler, haber bültenleri, televizyon yorumcuları ve Müslümanları sorunlu birer özne olarak ele alan kitaplar aracılığıyla zihinlere işlenir. Bu süreçte İslam, yalnızca şiddet yanlısı, geri kalmış ve baskıcı bir din olarak resmedilirken, Müslümanların sözde despotluğu ve ilerleme kaydedemeyişleri sürekli ön plana çıkarılır. Dolayısıyla örtük İslamofobi, yüzyıllar süren Oryantalist bilgi üretimiyle inşa edilen, 2001’den bu yana ise "Terörizmle Savaş" politikaları ve İslam dünyasındaki askeri müdahalelerle sürekli diri tutulan İslamofobik toplumsal hafızaya kazınmış imgelerin, şüphelerin ve varsayımların birikimidir.

Açık İslamofobi ise "söze ve eyleme dökülen" kısımdır. İslam ve Müslümanlarla ilgili her şeye karşı saplantı, Müslümanları suçlu ilan eden ve temel haklarının ihlaline zemin hazırlayan kongre ve parlamento oturumları bunun birer parçasıdır. Gözetleme programları, yargısız infazlar, askeri harekatlar, işkence, İHA saldırıları ve tüm bunları meşrulaştıran politikalar, özünde "Müslüman" dendiğinde bizzat gördüğümüz ve tanık olduğumuz uygulamaların doğrudan kendisidir. Kısacası açık İslamofobi, zihinlerdeki o örtük İslamofobi'nin medyada, hukukta, siyasette, söylemde ve şiddet eylemlerinde somutlaşmasıdır. 2025 yılının gözler önüne serdiği asıl gerçek, yalnızca açık düşmanlığın artması değil, bu düşmanlığın harekete geçme süresinin kısalmasıdır. Tetikleyici bir olay ile toplu cezalandırma arasındaki süreç artık neredeyse anlık işlemektedir.

Avustralya bunun en çarpıcı örneğini sunuyor. 14 Aralık 2025'te Sidney'deki Bondi Plajı'nda düzenlenen saldırıda, orada bulunan bir Müslüman araya girerek saldırganı etkisiz hale getirmişti. Ancak yetkililerin olayı "antisemitik terörizm" olarak tanımlamasıyla birlikte, günde bir-iki olan İslam karşıtı vakalar bir anda on sekize fırladı ve henüz yirmi dört saat bile geçmeden bir Müslüman mezarlığına domuz kafaları atıldı.

İslamofobik toplumsal hafızanın harekete geçmek için hiçbir kanıta ihtiyacı yoktu, yalnızca bir kıvılcım bekliyordu.

İç içe geçmiş altı bölge

Küresel tabloyu yapısal olarak okuyabilmek için birbiriyle kenetlenmiş altı bölge öneriyorum. Bunlar birbirinden bağımsız olgular değil, her biri diğerine zemin ve meşruiyet sağlayan tek bir mimarinin farklı cepheleridir.

1. Gözetim ve güvenlikleştirme bölgesi

ABD'de ve İngilizce konuşulan dünyanın büyük bir kısmında en belirleyici gelişme, güvenlik politikalarının "antisemitizmle mücadele" söylemi üzerinden yeniden kurgulanması oldu. 14188 sayılı Başkanlık Kararnamesi, Mahmoud Khalil, Rümeysa Öztürk ve Mohsen Mahdawi’nin gözaltına alınması, Sami Hamdi'nin vizesinin iptal edilmesi, New York Polis Teşkilatı (NYPD) eğitimlerinde kefiyenin antisemitik bir sembol sayılması ve Müslüman Kardeşler'i terör örgütü ilan etmeye yönelik kongre girişimleri bir bütün olarak yeni bir dönemece işaret ediyor. Filistin meselesi artık bu sürecin turnusol kağıdı haline gelmiştir: Filistinlilerin yaşam hakkını savunmak........

© Anadolu Ajansı Analiz