ORSAM Irak çalışmaları uzmanı Feyzullah Tuna Aygün, Irak’ta yarın yapılması planlanan parlamento seçimlerinin Irak iç siyasi dengeleri için ne anlama geldiğini AA Analiz için kaleme aldı.

***

Irak’ta 2003 sonrası dönemin altıncı parlamento seçimleri yarın yapılacak. Bu seçimlerde 7 bin 743 aday yarışacak, 21 milyon 4 bin seçmen ise oy kullanma hakkına sahip olacak. Parlamentodaki toplam 329 sandalyenin yüzde 25’i kadınlara, 9 sandalye ise azınlıklara ayrılmış durumda. Bu sandalyeler için seçimlere toplam 147 siyasi oluşum katılıyor. Siyasi oluşumların 68’i parti veya koalisyon, 53’ü azınlık kotası adayı, 26’sı ise bağımsız adaylardan oluşuyor. En fazla seçmen ve aday Bağdat vilayetinde bulunuyor; Bağdat’ı sırasıyla Musul, Zikar ve Basra vilayetleri izliyor. Bu kapsamda yapılacak seçimler, önümüzdeki dört yıl görev yapacak Irak Parlamentosunu belirleyecek ve Irak’ın siyasi dengelerini sınayacaktır.

Irak siyasetinde 2025 seçimlerine giden süreç Şii, Sünni ve Kürt bloklar arasındaki güç mücadelelerinin yeniden şekillendiği bir dönem olmuştur. 2003 sonrası siyasal sistemin temelini oluşturan pozisyonların etnik ve dinî kimliklere göre paylaşımını esas alan "muhasasa" sistemi, bir yandan istikrarı korumuş, diğer yandan ise etkin yönetişimi sınırlayan bir yapıya yol açmıştır.

Bu yapı içinde Irak’taki kimlik grupları parçalı bir tablo oluşturmuştur. Şii siyasetinde ortaya çıkan Şii Koordinasyon Çerçevesi, Sadr Hareketi dışında kalan Şii grupların üst yapısı hâline gelmiştir. Ancak bu yapı içinde de Irak’ın siyasal pozisyonunun belirlenmesi konusunda bir ayrışma ortaya çıkmıştır. 2021 Parlamento Seçimleri'nde Kanun Devleti Koalisyonu ve Fetih Koalisyonu bu grupları bünyesinde toplamasına rağmen ayrışmanın etkisi ve parti listeleri ile seçimlere katılım artmıştır. Dolayısıyla başta ⁠Irak Başbakanı Muhammed Şiya es-Sudani'nin İmar ve Kalkınma Koalisyonu olmak üzere Şii aktörler farklı listelerden seçime katılmaktadır.

Şii siyasetinde yaşanan ayrışmalar, Sünni siyasetinde de ayrışmaların önünü açmıştır. Zira birleşik ve bütünleşik bir Şii seçim yapısının olmaması, Sünnilerin seçimlere yönelik birleşme motivasyonunu azaltmıştır. Bu bağlamda Eski Irak Parlamentosu Başkanı Muhammed Halbusi’nin Takaddum listesi başta olmak üzere Hamis Hançer önderliğindeki Siyade listesi, Irak Savunma Bakanı Sabit el-Abbasi önderliğindeki Hasim Koalisyonu ve Musanna Samarrai önderliğindeki Azim Koalisyonu öne........

© Anadolu Ajansı Analiz