“İnsan başkasının senaryosunda rol alabilir; ama kendi kimliğini inkâr ederek alkış toplamaya çalışırsa, günün sonunda kendi hikâyesine yabancılaşır.”

Dilîn Döğer, isminin Farsça olduğunu söylüyormuş. Peki, öyle olsun! Bir ismin Farsça olması ne ayıptır ne de eleştirilecek bir durumdur. Farsça da bizim coğrafyamızın köklü dillerinden biridir. Mesele Farsça değildir; mesele, bir ismin kökeni üzerinden yürüyen tartışmanın kimlik ve aidiyet sorununa dönüşmesidir.

Ancak insan sormadan edemiyor: Dilîn Döğer, isminin Farsça olduğunu söyleyerek tam olarak neyi açıklıyor? Bir ismin kökenini mi, yoksa kendi kimliğiyle kurduğu ilişkiyi mi?

Bir insanın isminin kökenini açıklaması elbette kendi tercihidir. Fakat bir ismin tarihsel kökeni, sahibinin beyanıyla belirlenmez; bunun için dilbilimsel kanıtlara bakılır. İsimler kişisel tercihlerle verilebilir, farklı dillerde kullanılabilir ve zaman içinde farklı anlamlar kazanabilir. Dolayısıyla tartışılması gereken, bir ismin Farsça olup olmamasından çok, bu açıklamanın neden böylesine önemli bir kimlik tartışmasına dönüştüğüdür.

Dilîn Döğer'in Diyarbakırlı Kürt bir aileden geldiği bilgisi üzerinden konuşuluyorsa, insanın aklına şu soru geliyor: Kürt kimliğini ifade etmek neden bazı insanlar için bu kadar zor bir mesele hâline gelebiliyor? Elbette Döğer'in kişisel niyetini bilemeyiz. Onun kimliğini nasıl tanımlayacağına da biz karar veremeyiz. Fakat kamusal alanda ortaya konan açıklamaları eleştirmek, düşünsel bir tartışma yürütmek mümkündür.

Dilîn Döğer'in isminin Farsça olduğunu söylemesinde tek başına eleştirilecek hiçbir şey yok. Ancak bu açıklama, Kürt kimliği ve dilinin kamusal alandaki görünürlüğü bağlamında tartışılıyorsa, asıl mesele başka bir noktaya taşınıyor.

İnsan kendi kimliğini neden savunmak zorunda hissetsin? Kürt olmak, Kürtçe konuşmak veya Kürt kültürüyle bağını açıkça ifade etmek neden bir mesleki risk olarak düşünülsün? Bir oyuncu, kendi kökenini saklamadan da başarılı olamayacağını mı düşünmeli? Eğer böyle bir kaygı varsa, bu yalnızca bireysel bir mesele değildir; toplumun ve sanat dünyasının da sorgulanması gerekir.

Fakat burada daha keskin bir soru sormak gerekiyor: Eğer bir insan, kabul görmek için kendi kültürel geçmişini geri plana itiyorsa, kazandığı şey gerçekten toplumsal kabul müdür, yoksa başkalarının beklentilerine uyum sağlamanın bedeli midir?

Bu soruyu Dilîn Döğer'in niyetini bildiğimizi iddia ederek değil, toplumsal bir çelişkiyi görünür kılmak için soruyoruz. Çünkü insanın kendi kimliğini açıklarken bile çevresinin ne düşüneceğini........

© Amida Haber