Köşe Yazıları Diş Hekimliği Eczacılık Edebiyat Eğitim Güzel Sanatlar ve Tasarım Fen Hemşirelik İktisadi ve İdari Bilimler İlahiyat İletişim İşletme Mimarlık Mühendislik Orman Sağlık Bilimleri Siyasal Bilgiler Spor Bilimleri Tıp Veteriner Ziraat

Güzel Sanatlar ve Tasarım

İktisadi ve İdari Bilimler

"HAYATI: doğal bir OKUyuşla; PAYLAŞmak"

Türkiye’yi Kuşatma Hayali

Doğu Akdeniz ve Orta Doğu’da son dönemde art arda yaşanan diplomatik ve askerî gelişmeler, Türkiye’yi merkeze alan yeni bir jeopolitik gerilimin şekillendiğini gösteriyor. İsrail, Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) arasında Kudüs’te yapılan üçlü zirve, ardından imzalanan askerî işbirliği anlaşmaları ve ortak tatbikat planları, başlangıçta enerji ve ekonomi odaklı olduğu söylenen bu yakınlaşmanın artık açık biçimde güvenlik eksenli bir niteliğe büründüğünü ortaya koyuyor. Bugün bu hattın temel motivasyonu, Türkiye’nin Doğu Akdeniz’de ve Orta Doğu’da artan askerî ve diplomatik etkisini dengelemek, hatta çevrelemek olarak okunuyor.

İsrail basınında yer alan “Türkiye’nin Suriye’ye radar konuşlandıracağı” yönündeki iddialar da bu büyük resmin bir parçası. Teknik ayrıntılar bir yana, bu tür haberlerin asıl işlevi algı üretmektir. Türkiye’yi bölgesel hava dengesini bozan, İsrail’in hareket serbestisini kısıtlayan ve yeni gerilimler yaratan bir aktör gibi göstermek hedeflenmektedir. Böylece hem Türkiye-ABD ilişkilerinde son dönemde yakalanan olumlu atmosferin gölgelenmesi hem de Türkiye’nin F-35 programına yeniden dâhil olma ihtimalinin zayıflatılması amaçlanmaktadır. Ankara’nın bu iddiaları bir “psikolojik harp” faaliyeti olarak değerlendirmesi, bu nedenle şaşırtıcı değildir.

İsrail açısından bakıldığında rahatsızlığın kaynağı daha derindir. Türkiye’nin Suriye’de yeni yönetimle kurduğu doğrudan temaslar, Türk Silahlı Kuvvetleri’nin Avrupa güvenlik mimarisi içindeki artan rolü, Karadeniz’den Doğu Akdeniz’e uzanan geniş coğrafyada yürütülen etkin diplomasi ve Mavi Vatan çerçevesinde sergilenen kararlılık, Tel Aviv’in bölgedeki manevra alanını daraltmaktadır. Bu nedenle İsrail, Yunanistan ve GKRY ile ilişkilerini hızla askerî bir boyuta taşırken, “ortak güvenlik” söylemi altında Türkiye’yi örtük biçimde ortak tehdit olarak konumlandırmaktadır.

Yunanistan ve GKRY’nin bu denklemdeki pozisyonu ise dikkatle analiz edilmelidir. Atina ve Lefkoşa, Türkiye ile yaşadıkları tarihsel sorunlar nedeniyle İsrail’in sunduğu askerî teknoloji, istihbarat ve diplomatik desteği cazip bir kaldıraç olarak görmektedir. Ancak bu yakınlaşmanın, özellikle Yunanistan açısından ciddi çelişkiler barındırdığı da açıktır. Türkiye ile aynı NATO şemsiyesi altında bulunan Atina’nın, NATO üyesi olmayan İsrail ile Türkiye karşıtı bir güvenlik hattı inşa etmeye çalışması, ittifak ilişkilerinin ruhuyla bağdaşmamaktadır. Bu durum, üçlü girişimlerin sahadaki etkisini de doğal olarak sınırlamaktadır.

Nitekim Türkiye, söz konusu ittifakı askerî bir tehdit olarak görmediğini açıkça ifade ederken, bu tür adımların sahadaki gerçekleri değiştirmeyeceğini vurgulamaktadır. Ankara’nın yaklaşımı, yüksek sesli tepkilerden ziyade stratejik soğukkanlılığa dayanmaktadır. Türkiye, Kıbrıs’taki garantörlük haklarından, Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanlarından ve bölgesel güvenlik vizyonundan vazgeçmeyeceğini net bir dille ortaya koyarken, aynı zamanda diyalog ve işbirliği kanallarını da tamamen kapatmamaktadır.

Bu noktada asıl kritik soru şudur: Türkiye’yi dışlayarak Doğu Akdeniz’de kalıcı bir düzen kurulabilir mi? Tarihsel tecrübe ve coğrafi gerçeklik,........

© Akademik Akıl