menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Utançtan Vefaya

9 0
09.11.2026

Köşe Yazıları Diş Hekimliği Eczacılık Edebiyat Eğitim Fen Güzel Sanatlar ve Tasarım Hemşirelik Hukuk İktisadi ve İdari Bilimler İlahiyat İletişim İnsan ve Toplum Bilimleri İşletme Mimarlık Mühendislik Orman Sağlık Bilimleri Siyasal Bilgiler Spor Bilimleri Tarih Tıp Turizm Veteriner Ziraat

Güzel Sanatlar ve Tasarım

İktisadi ve İdari Bilimler

İnsan ve Toplum Bilimleri

Fikri görünür kılan kalem; kalemi anlamlı kılan istikrardır.

Öyle ölüler vardır kiben onların öldüklerini düşündükçevakit oluryaşadığımdan utanırım.— Nazım Hikmet

Nazım’ın bu dizelerinin en çok karşılık bulduğu insanlardan biridir belki de Mustafa Kemal Atatürk. Yıllar geçtikçe daha iyi anladığımız, değerini daha derinden idrak ettiğimiz ve yaşadığımız her badirede ortaya koyduğu fikirlerin ne kadar büyük olduğunu yeniden fark ettiğimiz abide bir şahsiyet. Onun yokluğunu düşündükçe duyduğumuz şey yalnızca yas değildir; bıraktığı mirasa ne kadar layık olduğumuzu sorgulatan bir sorumluluk duygusudur. Hele onu hafızamızdan silmeye yönelik çabaların arttığı bugünlerde, bu soru her zamankinden daha yakıcı.

Hayatına Selanikli bir yetim olarak başlamış, kağnının kamyonu yendiği bir savaşla sürdürmüş, o kağnıları birer birer kamyona çevirdiği bir ömürle taçlandırmış. Aslında söz konusu olan; Ankara bozkırında opera sahnesi kurabilecek, hiçbir söz hakkı tanınmayan kadına birey olma hakkını verecek, yozlaşmış bir topluma idealizm aşılayabilecek, pek çok rengi bir arada barındıran ülkemize gerçek milliyetçiliğin bu ülke için çalışmak olduğunu anlatabilecek bir ufuktur. Bu ufkun genişliğini küçük bir ayrıntı bile gösterir: Bugün hâlâ ekmek üretimini düşündüğümüzde, İkinci Beş Yıllık Sanayi Planı’nda el değmeden üretilmesi tasarlanan ekmek projesinin çağının ne kadar ötesinde bir düşünceye dayandığını daha iyi anlarız.

Önüne padişahlık konmuşken, saraylarda yaşama imkânı sunulmuşken egemenliği milletine adayan; kendi yalnızlığında ama milletinin kalbinde yaşamayı seçen bu tevazuyu anlamak ise bugünün demokrat dünyasında bile hâlâ çok zor.

Dünyada kaç muzaffer asker vardır ki savaşı, zorunlu olmadıkça, bir cinayet olarak görebilmiş olsun? Arıburnu’ndaki anıta kazınan ve ona atfedilen şu sözler, bu vicdanın bir milletin hafızasında nasıl yer ettiğini gösterir:

“Bu memleketin toprakları üzerinde kanlarını döken kahramanlar! Burada bir dost vatanın toprağındasınız. Huzur ve sükûn içinde uyuyunuz. Sizler, Mehmetçiklerle yan yana, koyun koyunasınız. Uzak diyarlardan evlâtlarını harbe gönderen analar! Gözyaşlarınızı dindiriniz. Evlâtlarınız bizim bağrımızdadır. Huzur içindedirler ve huzur içinde rahat uyuyacaklardır. Onlar, bu toprakta canlarını verdikten sonra, artık bizim evlâtlarımız olmuşlardır.”

Bu sözlerde bir zaferin gururundan çok, ölümün karşısında eğilen bir vicdan konuşur. Kelimesi kelimesine ona ait olup olmadıkları tarihçilerin tartışma konusu; ama bu sözlerin başka bir liderin değil de onun ağzına yakıştırılmış olması, geride bıraktığı izin ne olduğunu yeterince anlatır.

Bugün dünyamızda hemen her konu popülizme kurban edilmiş durumda. Popülizm uğruna, zorlamalarla ve uydurma bilgilerle, sanki büyük tabular yıkılıyormuş gibi davranılıyor. Takdir edersiniz ki Atatürk de bu tabu yıkma hevesinden nasibini alıyor; her fırsatta onu hafızamızdan silmek için çaba sarf ediliyor. Oysa ne Fransa’da Napolyon ne de ABD’de Washington unutturulmaya çalışılıyor. İkisi de eleştiriliyor; ama geride bıraktıkları miras takdirle anılıyor. Üstelik Napolyon Avrupa’ya hükmetmek için savaşırken, Washington İngiltere’ye vergi yüzünden başkaldırırken Mustafa Kemal, mezarı kazılmış bir milletle birlikte var olma........

© Akademik Akıl