menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Son Balkan seçimleri neyi gösteriyor?

18 0
30.10.2026

Günümüzde Balkanlar tıpkı 14. yüzyılda olduğu gibi bir bölünmüşlük çerçevesi içinde yalnızca geçmişin çatışmalarıyla değil, geleceğin demografik ve ekonomik sorunlarıyla da yüzleşmektedir. Genç nüfusun göçü, yaşlanan toplumlar, üretim kapasitesindeki zorluklar ve bölgesel siyasi gerilimler, mevcut kalkınma modellerinin yeniden değerlendirilmesini gerekli kılmaktadır.

Balkanlarda son günlerde ne tür sonuçlar doğuracağı kestirilemeyen seçimler yapılıyor. Geçen hafta Bosna-Hersek seçimlerinden (5 Ekim 2026) sonra 25.10.2026 tarihinde Sırbistan'da genel seçimler yapıldı. Yine geçtiğimiz günlerde Kosova'da Cumhurbaşkanı seçildi. Yine geçen hafta (25.10.2026) Bulgaristan'da cumhurbaşkanlığı seçimi gerçekleştirildi. Şimdilik bu seçimin galibi yoksa da önümüzdeki günlerde yapılacak ikinci turla bunun da sonuçlanması bekleniyor. Bu seçimlerle ilgili bazı değerlendirmeler yapmak istiyorum ama biraz arka plan bilgisi eşliğinde bu işi yapacağım. Tarih ve coğrafya bilgisi her bölgeyi anlamak için önemliyse de konu Balkanlar olunca bu olmazsa olmaz şartlardan biridir.

Avrupa'nın güneydoğusunda yer alan bir yarımada olan Balkanlar, güneybatıda Adriyatik ve İyon Denizleri; güneyde Akdeniz, güneydoğuda Ege ve Marmara Denizleri; doğuda da Karadeniz ile çevrili bir yarımadadır. Kuzey sınırlarını Tuna, Sava ve Kupa nehirleri oluşturur. Yarımadanın ilk dikkati çeken coğrafî özelliği dağlık oluşudur. Bu dik dağlar ve oluşturdukları derin vadiler bölgenin şekillenmesinde en önemli etkendir. Bu zor coğrafî yapı tarihin ilk dönemlerinden beri Balkanlarda yöreler arası irtibatı güçleştirerek kültür, dil ve geleneklerin çok farklı biçimde gelişmesine sebep olmuştur. Dağlar, derin vadiler ve geçişe imkân tanımayan coşkun akan sular kimlik yanında iç ticaretin ve siyasî birliğin önünde büyük bir engeldir. Bu yüzden Balkanlarda her bölge kendine has kültür, dil ve din gruplarının gelişmesine sahne olmuştur.

Balkanların siyasi tarihini anlamak içinse üç büyük dönüşümü göz önünde bulundurmak gerekir: Roma ve Bizans mirası, Osmanlı hâkimiyeti ve 19. yüzyıldan itibaren millî devletlerin ortaya çıkışı.

MÖ 2. yüzyıldan itibaren Roma, Balkanlar üzerinde hâkimiyet kurdu. Roma'nın 395 yılında ikiye ayrılmasından sonra Balkanların doğusu büyük ölçüde Doğu Roma, yani Bizans dünyasının parçası haline geldi. 6. ve 7. yüzyıllarda Slav topluluklarının Balkanlara yerleşmesi, bölgenin etnik ve dilsel yapısını önemli ölçüde değiştirdi. Zamanla Bulgar, Sırp ve Hırvat siyasi oluşumları gelişti. 13. yüzyıldan itibaren Balkanlarda Bizans etkisi azalırken, yerel güçler olan Bulgar, Sırp, Macar ve Boşnak beylikleri bölgeye hâkim olabilmek için kıyasıya mücadelelere başladı. Bu iç mücadele bölgeyi zor bir sürece soktu. Başta güvenlik olmak üzere ciddi sorunlarla karşılaşıldı. Tam bu aşamada Osmanlılar bölgeye geldi. Yeni devlet bölgede güvenlik sağlamanın ötesinde bugün de çoğu ayakta olan köprüler ve yollarla ulaşımı geliştirdi. Yeni bir toprak sistemi yanında yeni şehirler kurdu. Böylece var olan potansiyel harekete geçirildi, ticaret gelişti, bunun yanında eğitim öğretim öne çıktı. Osmanlı Devleti, bölgenin karmaşık dini, ırki ve kültürel yapısını korudu. Hatta Ortodoks ve Yahudiliği himayesine aldı. Böylece bölgede uzun süreli bir Osmanlı Barışı hâkim oldu. 18. yüzyıldan itibaren Osmanlı'nın askerî ve siyasi gücündeki gerileme, Rusya ve Avusturya gibi devletlerin bölge üzerindeki rekabeti ve milliyetçilik hareketleri sonucu bu kez Balkanların siyasi haritası büyük oranda değişerek küçük Balkan Devletleri arasında bölündü. Ama bu kez bu küçük........

© Açık Görüş