menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Netanyahu'nun tehdit haritasındaki yeni güç: Mekke İttifakı ve Türkiye'nin değiştirdiği dengeler

16 0
21.10.2026

İsrail'de daha önce yayımlanan INSS çalışmalarında Türk askerî varlığının Suriye'de güçlenmesi, Gazze'nin geleceğine ilişkin diplomatik rolü ve Doğu Akdeniz'deki deniz gücü temel kaygılar arasında sayılmıştı. Mekke İttifakı bu başlıkları tek başına değiştirmiyor; fakat Türkiye'nin Suudi Arabistan ve Pakistan'la savunma alanında yakınlaşması, söz konusu gelişmelerin artık ikili rekabetten daha geniş bir zeminde değerlendirilmesine yol açıyor.

Orta Doğu'da haritalar yalnızca sınırları değil, değişen güç ilişkilerini de gösterir. Binyamin Netanyahu'nun 18 Ekim 2026'da yeni güvenlik doktrinini açıklarken kullandığı haritada Türkiye, Suudi Arabistan, Pakistan ve Mısır'ın aynı kümede yer alması bu nedenle dikkat çekti. Görüntü, Almanya merkezli Friedrich-Ebert-Stiftung'un 19 Mayıs'ta yayımladığı, dört ülke arasındaki yakınlaşmayı "Sünni Elmas" olarak tanımlayan değerlendirmeden alındı. Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan'ın 7 Ağustos'ta Mekke'de imzaladığı Ortak Savunma Anlaşması ise bu tasniften farklı olarak üç üyeli, somut yükümlülükler içeren bir girişim.

Seçim öncesi tehdit değerlendirmesi

Sunumun 27 Ekim'deki İsrail seçimlerine dokuz gün kala yapılması, haritanın siyasi işlevini öne çıkardı. Netanyahu eyici saldırıları, sınır ötesi güvenlik kuşaklarını, teknolojik üstünlüğü ve yeni ortaklıkları anlatırken Türkiye'nin de içinde bulunduğu güvenlik yakınlaşmasını ayrı bir eksen olarak gösterdi. İsrail'in dışarıdaki tehditlerle çevrelendiği anlatısı, 7 Ekim 2023'te yaşanan güvenlik başarısızlığının hesabının sorulduğu bir seçim ortamında kullanıldı.

İsrail Başbakanı'nın Türkiye merkezli yakınlaşmayı zaman zaman "Müslüman Kardeşler ekseni" olarak nitelendirmesi de aynı siyasi çerçevenin parçası. Bu ifade, üç ülkenin kurduğu savunma düzeninin resmî adı veya üzerinde uzlaşılan ideolojik niteliği değil, Netanyahu'nun tehdit değerlendirmesidir. Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan'ın farklı yönetim anlayışlarını ve güvenlik önceliklerini tek bir ideolojik başlıkta toplamak, ittifakın somut hedeflerini açıklamaktan çok onu İsrail kamuoyu için tanıdık bir rekabet anlatısına yerleştiriyor.

İsrail'de Mekke Anlaşması'na ilişkin kaygılar 18 Ekim'den önce kamuoyuna yansımıştı. The Times of Israel'in 12 Ağustos'ta aktardığına göre adı açıklanmayan üst düzey bir İsrailli yetkili, Ynet'e anlaşmanın kendilerini endişelendirdiğini ve İsrail'i hedef aldığını söyledi. Aynı yetkili Mısır'ın katılabileceğinden söz ederek İsrail'in yakın çevresinde daha güçlü bir güvenlik kümesi oluşması ihtimaline dikkat çekti. Bununla birlikte Mekke Anlaşması'nda belirlenmiş ortak düşman bulunmadığına ilişkin Ankara'nın açıklamalarıyla bu değerlendirme arasında açık fark var.

İsrail Ulusal Güvenlik Çalışmaları Enstitüsünden Yoel Guzansky ve Gallia Lindenstrauss'un 20 Ağustos'ta yayımladığı çalışma, bu çekinceleri daha sistemli biçimde ortaya koydu. Araştırmacılar, ittifakın mevcut iş birliği düzeyinde kalması, gerçek bir askerî yapıya dönüşmesi, Mısır gibi ülkelerle genişlemesi veya esas olarak caydırıcı siyasi mesaj üretmesi şeklinde dört senaryoyu değerlendirdi. İsrail açısından en önemli riskin üç devletin hava savunmasını, istihbarat paylaşımını, müşterek tatbikatlarını ve savunma üretimini birbirine bağlayabilmesi olduğu belirtildi. Böyle bir gelişme, yalnızca yeni silah sistemleri değil, bölgede bağımsız hareket edebilen yeni bir karar merkezi anlamına gelecektir.

Guzansky ve Lindenstrauss, İsrail'in Mekke İttifakı'na açıkça karşı çıkarak üç ülkeye ortak tehdit görüntüsü vermekten kaçınmasını öneriyor. Bir başka ifadeyle İsrail'in sert tepkisinin, henüz farklı önceliklere sahip ortakların birbirine daha fazla yaklaşmasına yol açabileceği düşünülüyor. Aynı araştırmacılar Birleşik Arap Emirlikleri, Yunanistan, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ve Hindistan'la bağların geliştirilmesini; Suudi Arabistan ve Türkiye ile iletişim kanallarının açık tutulmasını savunuyor.

İsrail basınındaki bir diğer çekince, Suudi Arabistan'ın hangi güvenlik mimarisini tercih ettiğine ilişkin. Jerusalem Post'a 9 Ağustos'ta konuşan Guzansky, Riyad'ın ABD güvencelerindeki sınırlamalar nedeniyle seçeneklerini çoğalttığını anlattı. Suudi Arabistan'ın Türkiye ve Pakistan'la yakınlaşmasının İsrail'le normalleşme ihtimalini tamamen ortadan kaldırmadığını, ancak zorlaştırdığını belirtti. Buradaki asıl değişim, İran tehdidinin Körfez ülkelerini kendiliğinden İsrail'le ortak........

© Açık Görüş