Yapay zekâ seçmen davranışlarını ne kadar etkiliyor?
Sosyal medya döneminde seçim güvenliği için “Seçmenin karşısına hangi içerik çıkıyor?” diye soruyorduk. Şimdi buna ikinci bir soru daha eklemek zorundayız: “Seçmen yapay zekâya siyasi bir soru sorduğunda karşısına nasıl bir cevap çıkıyor, bu cevap hangi kaynaklardan besleniyor ve bu kaynakları kimler etkilemeye çalışıyor?” Yapay zekâ, siyasal iletişim ve seçim güvenliği artık bizim ana gündemimiz olacak. Seçimleri beklemeden bu konuyu tartışmalıyız.
Dr. Muhammed Ersin Toy/ Yazar
Siyasal iletişim dünyada hızla değişiyor. Gazete, televizyon ve sosyal medya üzerinden yürütülen seçim kampanyaları ve algı çalışmaları artık yapay zekâ sohbetlerine de taşınıyor. Seçmenler adayları bu sistemlerle araştırırken siyasal erk de kampanyalarını yapay zekâya göre şekillendiriyor, sohbet botlarının bilgi kaynaklarını ve cevaplarını kendi lehine etkilemenin yollarını arıyor. Üstelik siyasal adayların belirlenmesinde bile yapay zekâ devreye girerken seçmen de kime oy vereceğini yapay zekâya soruyor. Esasında her iki kesim de birbirini yapay zekâ üzerinden tanımaya çalışıyor. Brezilya'da 25 Ekim'de tamamlanan seçimler ile Amerika Birleşik Devletleri'nde (ABD) bugün yapılan araseçimler, seçim güvenliğinin artık yapay zekâ ortamlarını da kapsaması gerektiğini gösteriyor.
Peki Türkiye buna hazır mı? Yapay zekânın siyasetçiler ve siyasal iletişim kampanyaları tarafından istenilen cevapları verecek şekilde eğitilmesi ve yönlendirilmesi Türkiye'de ne zaman tartışılacak?
Partileri yapay zekaya sordular
Siyasal iletişim süreçlerindeki dönüşümü ortaya koyan önemli araştırmalardan biri, ABD'de 12–18 Ekim'de gerçekleştirildi. Pew Araştırma Merkezinin 5 bin 273 yetişkinle yaptığı çalışmada, katılımcıların yüzde 8'i 2026 seçimleri hakkında bilgi edinmek için yapay zekâ sohbet botlarını kullandığını belirtti. Bu grubun yüzde 76'sı adayların siyasi görüşlerini araştırdığını, yüzde 71'i başka kaynaklardan edindiği siyasi bilgilerin doğruluğunu kontrol ettiğini, yüzde 40'ı ise kime oy vereceği konusunda yapay zekâdan öneri istediğini ifade etti.
Bu durumun Türkiye'de daha yüksek çıkacağını tahmin etmek hiç de zor değil. Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) 2026 yılı verilerine göre üretken yapay zekâ kullananların oranı bir yılda yüzde 19,2'den yüzde 37,6'ya yükseldi; 16–24 yaş grubunda yüzde 64,9'a ulaştı. TÜİK'in araştırması siyasi amaçlı kullanımı ölçmüyor. Ancak gençlerin yapay zekâyı yoğun kullanması, siyasal iletişim ve seçim güvenliği bakımından ciddi soruları gündeme getiriyor.
Claude, Gemini ve ChatGPT gibi sohbet botları artık adayların vaatlerinin sorgulandığı, siyasi partilerin programlarının karşılaştırıldığı birer bilgi kaynağına dönüşüyor. Üstelik verilen cevaplar yalnızca sorunun içeriğine değil, sistemlerin öğrendiği bilgilere ve başvurduğu kaynaklara göre de değişebiliyor. Botların önerdiği yeni sorular bile seçmenin siyasi araştırmasını yönlendirebiliyor.
Siyaset yapay zekayı nasıl kullanacak?
İsrail adına yürütülen dijital kampanyalarda, Gazze'deki soykırımı reddeden ve İsrail'in eylemlerini meşrulaştıran anlatıların yapay zekâ cevaplarında yer almasını sağlamaya yönelik faaliyetler ortaya çıkarıldı. İsrail, yapay zekâ sohbet botlarının verdiği cevaplarda "soykırımı İsrail değil, Filistinliler yapıyor", "Araplar terörist, Filistinliler DEAŞ", "bebekleri Filistinliler öldürdü" gibi cevapların yer almasını sağlamaya çalışıyor.
İsrail'in Gazze'deki soykırımı meşrulaştırmak için yapay zekânın kullandığı kaynakları ve verdiği cevapları etkileme çabası, bugün siyasi partilerin kendi hedefleri doğrultusunda başvurduğu yöntemlerle benzerlik taşıyor.
Bunun en yakın örneklerinden biri ABD'de yaşanıyor. Siyasi kampanyalara, sohbet botlarının başvurduğu kaynakları etkileyerek adayları öne çıkarmaya yönelik hizmetler sunuluyor. Brezilya'da ise yapay zekâyla oluşturulan sahte seçmen videoları milyonlarca kez görüntülenirken bazı adayların resmî hesaplarında, yapay zekâ kullanıldığı belirtilmeden yayımlanan siyasi içerikler tespit edildi.
Yöntemler farklı olsa da ortak mesele aynı: Seçmenin karşısına çıkan siyasi bilginin kim tarafından, hangi amaçla üretildiği ve nasıl yayıldığı.
Sosyal medya, siyasal iletişimi tek taraflı olmaktan çıkararak seçmenle siyasetçi arasında doğrudan ve karşılıklı iletişimin önünü açtı. Seçmen kendi........
