Türkiye; NATO müttefikleri, bölgesel rakipler, çatışma aktörleri ve vekil güçlerle eş zamanlı ve çok katmanlı ilişkiler yürütmek zorunda olan jeopolitik bir konumda bulunmaktadır. Bu konum, temas geometrisini teorik bir kavram olmaktan çıkarır ve fiili bir yönetim zorunluluğuna dönüştürür.

Cihad İslam Yılmaz/ GÜVENSAM Koordinatörü

Bir ilişkinin değeri, yalnızca içeriğinde değil; açısında, mesafesinde ve zamanlamasında gizlidir. Modern istihbarat literatürü, operasyonel başarıyı büyük ölçüde ne bilindiği ve kime ulaşıldığı üzerinden tanımlar. Bu yaklaşım yanlış değildir; ancak eksiktir. Zira çağdaş güvenlik ortamında belirleyici olan yalnızca ulaşılan aktör değil, o aktörle kurulan ilişkinin biçimi, açısı ve zamansallığıdır. İşte bu üç boyutun kesişim noktasında, "temas geometrisi" adını verdiğimiz kavramsal çerçeve ortaya çıkmaktadır.

Temas geometrisi, bir istihbarat örgütünün dış aktörlerle kurduğu ilişkileri salt içerik bazında değil, yapısal ve konumsal bir mantıkla okuyan bir analiz çerçevesidir. Kimlerle temas kurulduğu kadar, bu temasın hangi açıdan, hangi mesafeden, hangi kanallar aracılığıyla ve hangi zamanlama hesabıyla kurulduğu; stratejik sonucun belirleyicisi haline gelir. Bu çerçeve, istihbaratı yalnızca bilgi toplama faaliyeti olarak gören dar tanımın ötesine geçer ve onu aktif bir anlam üretme, ilişki inşa etme ve jeopolitik konum belirleme pratiği olarak yeniden tanımlar.

Geleneksel istihbarat anlayışı, temas kurmayı büyük ölçüde araçsal bir eylem olarak görür: bilgi elde etmek, kaynak geliştirmek ya da operasyonel bir amacı gerçekleştirmek için bir aktörle iletişim kurulur. Oysa bu yaklaşım, temasın yalnızca içeriğine odaklanarak onun biçimini göz ardı eder. Biçim ise çoğu zaman içerikten daha fazla anlam taşır. Diplomatik bir kanaldan mı yoksa enformel bir platformdan mı iletişim kurulduğu; doğrudan mı yoksa dolaylı olarak mı temas sağlandığı; açık bir görüşme mi yoksa örtülü bir sinyal mi gönderildiği... tüm bu tercihler, karşı tarafça yorumlanan ve stratejik anlam üretilen seçimlerdir.

Klasik yaklaşımın bu sınırlılığı, özellikle çok aktörlü kriz ortamlarında belirginleşir. Birden fazla rakip ve müttefik aktörün eş zamanlı var olduğu sahalarda, bir aktörle kurulan temasın diğer aktörler tarafından nasıl okunduğu, temasın kendisi kadar stratejik öneme sahiptir. Bu durum, temas kararlarını artık salt ikili bir hesap olmaktan çıkarır ve çok boyutlu bir geometrik denkleme dönüştürür.

Geometrinin üç koordinatı: Açı, mesafe, zamanlama

Temas geometrisinin üç temel koordinatı vardır: açı, mesafe ve zamanlama. Bu koordinatların her biri, bağımsız olarak stratejik anlam taşıdığı gibi, birlikte oluşturdukları bütün daha da belirleyici bir anlam üretir.

Açı, bir aktörle temasın hangi konumsal çerçeveden kurulduğunu ifade eder. Aynı aktöre güvenlik işbirliği üzerinden mi, ekonomik çıkar ortaklığı üzerinden mi yoksa insani kaygılar üzerinden mi........

© Açık Görüş