Sırbistan'da Öğrencilerin Zaferi: İktidarın Bittiği Yer, Yeni Siyasetin
On iki yıl. Bir ülkenin siyasi hafızasında uzun bir süre. Sırbistan'da Aleksandar Vucic'in iktidarı, 2014'te başbakanlıkla başladı, 2017 ve 2022'de cumhurbaşkanlığıyla taçlandı ve dün gece sandıktan çıkan sonuçla sona erdi. Vucic yenilgiyi kabul etti. Bu, Balkanlar'ın son yıllardaki en önemli siyasi kırılmalarından biri. Ama daha da önemlisi, bu yenilgiyi getiren aktörün kim olduğu: bir öğrenci hareketi.
Basına yansıyan resmi olmayan sonuçlara göre, oyların yüzde 56'sı sayıldığında Öğrenci Listesi oyların yüzde 52'sini, Vucic'in liderliğindeki SNS listesi ise yüzde 39'unu alıyordu. Vucic'in kendi açıklaması bu tabloyu doğruluyor. Sandık sonrası basının karşısına geçen Vucic, "Bu seçimleri kaybettiğimiz açık" dedi ve ekledi: "Parlamentoda Öğrenci Listesi yaklaşık 135, biz ise yaklaşık 105 sandalye alacağız. Bizim yaklaşık 1 milyon 720 bin, onların ise yaklaşık 2 milyon 200 bin oyu var."
Bu rakamlar bir şeyi net biçimde ortaya koyuyor: Bu, marjinal bir kayıp değil. İktidar listesinin yaklaşık yarım milyon oy gerisinde kaldığı, sandalye sayısında ise otuz sandalyelik bir farkın oluştuğu bir tablo var ortada. 250 sandalyeli parlamentoda çoğunluk için 126 sandalye gerekiyordu. Öğrenci Listesi bu eşiği aşmış görünüyor. Yani sadece kazanmadı, hükümet kurmaya yetecek çoğunluğa da ulaştı.
Peki bu nasıl oldu? Cevabın büyük kısmı 1 Kasım 2024'te Novi Sad'da yaşanan faciada saklı. Tren istasyonundaki beton sundurmanın çökmesiyle 16 kişi hayatını kaybetti. Faciada ihmali bulunanların yargılanmasını isteyen öğrenciler üniversitelerde boykot başlattı, sokaklara çıktı. Protestolar kısa sürede ülkenin farklı kentlerine yayıldı. Hükümete yönelik yolsuzluk iddiaları da gösterilerin başlıca gündemine oturdu. Yaklaşık iki yıl süren bu hareket, erken seçim talebini dayattı. Parlamento feshedildi, 25 Ekim için seçim kararı alındı.
Burada dikkat edilmesi gereken nokta şu: Öğrenci hareketi, klasik bir muhalefet partisi gibi davranmadı. "Öğrenci Listesi-Öğrenciler Kazanıyor" adıyla seçime giren hareketin ilk sırasında Novi Sad........
