“Bu araç 500 kilometre gidiyor” cümlesi, elektrikli otomobil çağının en yaygın ama en yanıltıcı vaatlerinden birine dönüştü. Çünkü elektrikli araçlarda katalogda yazan menzil ile gerçek hayatta görülen menzil arasındaki fark, kullanıcıların içten yanmalı otomobillerde alıştığından çok daha görünür. Aynı araç bir gün 520 kilometre gösterirken, başka bir gün 380 kilometrede şarj istemeye başlayabiliyor. Bu tablo çoğu kullanıcıda hemen “batarya mı bozuldu?” sorusunu doğuruyor. Oysa mesele çoğu zaman bataryanın kendisi değil; hava sıcaklığından asfaltın yapısına, hızdan lastik basıncına kadar pek çok değişken menzili aynı anda yeniden yazıyor.

Aslında içten yanmalı otomobillerde de tüketim hiçbir zaman katalog verileriyle birebir örtüşmedi. Ancak elektrikli araçlarda enerji kullanımı çok daha çıplak biçimde görüldüğü için fark da daha sert hissediliyor. Benzinli bir araçta tüketim artsa bile sürücü bunu çoğu zaman anlık olarak fark etmez. Elektrikli araçta ise birkaç dakikalık yüksek hız kullanımı bile gösterge ekranındaki tahmini menzili gözle görülür biçimde aşağı çekebiliyor.

Soğuk hava bataryadan fazlasını etkiliyor

Elektrikli araçlarda menzili en sert etkileyen başlıkların başında hava sıcaklığı geliyor. Özellikle kış aylarında görülen menzil düşüşü yalnızca psikolojik bir algı değil; doğrudan fiziksel bir gerçek. İlk neden batarya kimyası. Lityum iyon bataryalar düşük sıcaklıklarda daha yavaş çalışıyor, enerji transferinin verimi düşüyor. Ama asıl büyük darbe çoğu zaman bataryadan değil, kabin ısıtmasından geliyor.

İçten yanmalı araçlarda motor çalışırken ortaya çıkan atık ısı, kabini ısıtmak için neredeyse bedavaya kullanılır. Elektrikli araçta ise böyle bir lüks yok. Kabini ısıtmak için gereken enerji doğrudan bataryadan çekiliyor. Özellikle ısı pompası bulunmayan modellerde bunun menzile etkisi çok daha sert hissediliyor. Üstelik soğuk havada hava yoğunluğu arttığı için aerodinamik direnç de yükseliyor. Yani araç yalnızca içeriyi ısıtmak için değil, yolda kalabilmek için de daha fazla enerji harcıyor.

Örneğin 500 kilometre WLTP menziline sahip bir araç, kış aylarında yüksek hızdaki otoyol kullanımında gerçek hayatta 300-350 kilometre bandına kadar düşebiliyor. Üstelik çoğu zaman bunun nedeni bataryadaki bir sorun değil; kullanım koşullarının değişmesi.

Asfalt da menzilin bir parçası

Menzili etkileyen görünmez unsurlar hava sıcaklığıyla da sınırlı değil. Yolun kendisi de elektrikli araçların enerji tüketiminde sanıldığından daha büyük bir paya sahip. Çünkü asfaltın durumu ile menzil arasında doğrudan bir ilişki var. Islak zemin, bozuk satıh ve karla kaplı yollar........

© 12punto