Komşu bir ülkede siyasal istikrarın bozulması ve askeri gerilimin artması, sınır ülkeleri açısından yalnızca diplomatik bir sorun değil, aynı zamanda doğrudan güvenlik ve insani kriz riski taşıyan çok boyutlu bir gelişmedir. Böyle durumlarda bölgesel istikrarsızlık, sınır güvenliği riski ve göç hareketleri ihtimali ön plana çıkar. Bu nedenle krizden etkilenme potansiyeli bulunan ülkeler, olası senaryolara karşı önleyici ve acil müdahale stratejileri geliştirmek durumundadır.

ABD ile İran arasında çıkabilecek olası bir savaş, yalnızca askeri dengeleri değil, göç hareketlerini, sınır güvenliğini ve bölgesel istikrarı da etkileyebilecek potansiyele sahiptir. Türkiye açısından en önemli risklerden biri, İran’dan gelebilecek kontrolsüz ve kitlesel bir göç dalgasıdır.

İran’dan Göçün Tarihsel Geçmişi

Göç ve mülteci denince akla ilk olarak Suriyeli, Iraklı ve Afganlı gelmektedir. Ancak bunlar arasında İranlı göçmenler de göz ardı edilmemelidir. İran’dan göç yeni bir olgu değildir. Özellikle 1979’daki İran İslam Devrimi sonrasında siyasi nedenlerle başlayan göçler, zaman içinde ekonomik ve toplumsal nedenlerle çeşitlenmiştir. Devrim sonrasında öncelikle monarşi yanlıları, eski rejim mensupları ve muhalif gruplar ülkeyi terk etmiş, 1980–1988 arasındaki İran-Irak Savaşı ise güvenlik temelli yeni bir göç dalgası üretmiştir. Devrim yanlısı kesimden de göçler olduğu görülmüştür. Buna örnek olarak, İran-Irak Savaşı sonrası rejimle ilişkili sermaye sahipleri gösterilebilir. 2009 yılında gerçekleştirilen cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ardından ortaya çıkan Yeşil Hareket süreci de siyasi ve nitelikli yeni bir göç dalgasına yol açmıştır. 

Sonraki yıllarda ise ekonomik yaptırımlar, yüksek enflasyon, işsizlik ve gelir kaybı göçün temel itici unsurları hâline gelmiştir. Göç yalnızca siyasi muhaliflerle sınırlı kalmamış, farklı etnik ve dini gruplar, eğitimli orta sınıf, iş insanları ve genç nüfus da bu sürece dahil olmuştur. Bu durum, göçün yapısal ve süreklilik gösteren bir olguya dönüştüğünü göstermektedir.

Ekonomik Baskılar ve Beyin Göçü

Son yıllarda yaptırımların etkisiyle İran ekonomisinde yaşanan........

© 12punto