Birkaç hafta önce, ABD Başkanı Donald Trump, İran ile ilişkiler ve olası anlaşmalar konusunda farklı mesajlar verirken, diğer taraftan da Ortadoğu ülkeleri ve Türkiye ile İsrail arasında normalleşme sürecinin genişletilmesine yönelik girişimlerde bulunmuştu. Bu kapsamda Suudi Arabistan, Katar, Pakistan, Mısır, Ürdün ve Türkiye gibi ülkelerin İbrahim Anlaşmaları’na dahil olması gerektiğini ifade etmiş, gelecekte İran’ın da bu yapıya katılabileceğine yönelik değerlendirmelerde bulunmuştur. 

2003’te ortaya çıkan Büyük Ortadoğu Projesi (BOP) tartışmalarıyla Ortadoğu’nun yeniden yapılandırılması arayışlarının sonraki dönemlerdeki yansımalarından biri olarak değerlendirilen İbrahim Anlaşmaları, İsrail ile bazı Arap devletleri arasında 2020 yılında başlayan diplomatik normalleşme sürecinin temelini oluşturmuştur. Diplomatik ilişkilerin kurulmasının yanı sıra siyasi, ekonomik ve çeşitli alanlarda iş birliğini kapsayan bir yapı olarak ortaya çıkmıştır. Sürecin ilk imzacıları Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Bahreyn, Fas ve Sudan olmuştur.

İran Faktörü ve Değişen Güvenlik Dengeleri

Ortadoğu’da özellikle 2011 sonrası dönem, bölgesel güç dengelerinde önemli değişimlerin yaşandığı bir süreç olmuştur. İran’ın bölgesel etkisinin artması,İsrail ve bazı Arap ülkelerinin çıkarlarının aynı güvenlik ekseninde kesişmesine neden olmuştur.

ABD’nin bölgedeki varlığı sayesinde kendilerini daha güvende hisseden bu ülkeler, ABD’nin bölgedeki varlığını azaltmasıyla ortaya çıkabilecek boşluğu doldurmaya çalışan İsrail ile ilişkilerin geliştirilmesini, güvenlik politikalarının unsurlarından biri olarak görmüştür.

Normalleşme Anlaşmalarına Bölgesel Tepkiler

2020’de İsrail ile BAE arasındaki normalleşme anlaşması, bölgedeki diğer önemli aktörler tarafından farklı şekillerde karşılanmıştır. Türkiye ve İran, özellikle Filistin meselesi üzerinden anlaşmalara tepki göstermiştir.

İran, İsrail ile........

© 12punto