Sivil toplum kuruluşları demokratik toplumların vicdanı, denge unsuru ve sosyal refleks mekanizmasıdır. Devletin yetişemediği alanlarda devreye girerler, özel sektörün ekonomik önceliklerle göremediği toplumsal boşlukları doldururlar, toplumun sesi ile karar vericiler arasında köprü kurarlar.

Ancak ne yazık ki dünyanın birçok ülkesinde olduğu gibi Türkiye’de de bazı STK’lar zaman içinde kuruluş amaçlarından uzaklaşıp kendi varlığını sürdürmeyi asli hedef haline getiren yapılara dönüşebiliyor.

Başlangıçta yüksek idealizmle kurulan kurumlar bir süre sonra; toplumsal sorun çözmek yerine süreç yönetmeye, etki üretmek yerine görünürlük üretmeye, gönüllülük ruhunu yaşatmak yerine pozisyon korumaya odaklanabiliyor.

Toplantılar yapılıyor.
Çalıştaylar düzenleniyor.
Yurtdışı gezileri organize ediliyor.
Protokol fotoğrafları veriliyor.
Rapordan rapora koşuluyor.

Ama toplumda somut olarak ne değişiyor?

Asıl soru budur.

Bugün birçok STK’nın en temel problemi kaynak eksikliği değil; misyon erozyonudur.

Koltuk Hizmet İçin mi, Kimlik İçin mi?

Sivil toplumun en büyük kırılma noktalarından biri, yöneticilerin zamanla kurumu kendileriyle özdeşleştirmesidir.

Bazı STK’larda aynı isimlerin 10 yıl, 15 yıl, 20 yıl, hatta çeyrek asır boyunca yönetimde kalması artık istisna değil, alışkanlık haline gelmiştir.

Bu durum yalnızca kurumsal dinamizmi öldürmüyor; aynı zamanda sivil toplumun ahlaki meşruiyetini de aşındırıyor.

Çünkü gönüllü liderlik başka şeydir, kurumsal sahiplenme başka şey.

Bir noktadan sonra, “Ben gidersem kurum çöker” anlayışı ortaya çıkıyor.

Oysa gerçek kurumsallaşma tam tersidir:

Kişiler değişse de kurum ayakta kalabiliyorsa orada gerçek yönetişim vardır.

Dünyadaki başarılı örneklere baktığımızda bunu net görüyoruz.

Örneğin Amnesty International içinde küresel yönetim yapısı belirli denge mekanizmalarına dayanır. Uluslararası genel kurul sistemi, bağımsız yönetim kurulu yapısı ve ülke şubeleri arasındaki dağıtılmış yetki modeli sayesinde kurum tek bir kişinin kontrolüne teslim edilmez.

Benzer şekilde Transparency International yıllardır yolsuzlukla mücadelede küresel güvenilirliğini koruyabiliyorsa bunun temel nedeni yalnızca söylemi değil; kendi içinde de hesap verebilirlik ve şeffaflık kültürünü yaşatmaya çalışmasıdır.

Çünkü sivil toplumda güven kaybı başladığında, en güçlü bağışçı bile bir süre sonra uzaklaşır.

Gönüllülük ile........

© 10 Haber