Washington’da saygın bir düşünce kuruluşunun düzenlediği bir akşam yemeğinde eski bir başbakanla aynı masada oturuyordum. Görevden ayrılalı yıllar olmuştu. Sohbet sırasında kendisine basit bir soru yönelttim:

“En çok neyi özlüyorsunuz?”

Bir an durdu.

“Hiçbir şeyi,” dedi.

Masadakilerin şaşkın bakışlarını görünce sözünü tamamladı:

“Gerçek güç makamdan gelmez. Eğer insanlar görevden ayrıldıktan sonra da sizi arıyor, fikrinizi soruyor ve aynı masada görmek istiyorsa, asıl etkiniz o zaman başlar.”

Bu cümle yıllardır zihnimde yer ediyor.

Çünkü modern dünyada bir siyasi, bürokratik ya da kurumsal kariyer artık görevin sona erdiği gün bitmiyor. Çoğu zaman en değerli dönemi tam da o gün başlıyor.

Jeopolitik rekabetin sertleştiği, ekonominin giderek siyasallaştığı, yapay zekânın iş yapma biçimlerini değiştirdiği, enerji güvenliği ile ulusal güvenliğin iç içe geçtiği bir çağda yaşıyoruz. Böyle bir dünyada en kıymetli kaynaklardan biri artık yalnızca sermaye, teknoloji ya da doğal kaynaklar değil; deneyim, muhakeme gücü ve kurumsal hafızadır.

Ne var ki, şaşırtıcı biçimde pek çok ülke sahip olduğu en değerli stratejik sermayeyi yeterince değerlendiremiyor.

Tecrübenin Yeni Ekonomisi

Londra’dan Washington’a, Brüksel’den Singapur’a kadar sessiz ama milyarlarca dolarlık yeni bir ekonomi oluşmuş durumda.

Bu ekonominin hammaddesi petrol değil.

Yapay zekâ da değil.

Tecrübe.

İtibar.

Uluslararası güven.

Devlet yönetme bilgisi.

On yıllar içinde kurulmuş ilişki ağları.

Bugün dünyanın en büyük şirketleri yalnızca iyi mühendisler veya başarılı finansçılar aramıyor. Devletlerin nasıl düşündüğünü bilen, siyasi riskleri okuyabilen, yaptırımların, savaşların ve düzenleyici değişimlerin iş dünyasını nasıl etkileyeceğini öngörebilen insanlara ihtiyaç duyuyorlar.

Çünkü günümüz CEO’su artık sadece şirket yönetmiyor.

Jeopolitiği yönetiyor.

Tedarik zincirlerini yönetiyor.

Enerji güvenliğini yönetiyor.

Belirsizliği yönetiyor.

Aynı zamanda güçlü ilişki ağları sayesinde yeni yatırımların, ortaklıkların ve büyüme fırsatlarının önünü açabilecek isimleri de arıyor.

Bu nedenle eski cumhurbaşkanları, başbakanlar, bakanlar, büyükelçiler, merkez bankası başkanları ve üst düzey kamu yöneticileri uluslararası danışmanlık dünyasında giderek daha fazla önem kazanıyor.

Makamdan Kuruma

Bu dönüşümün en başarılı örneklerinden biri Tony Blair.

Başbakanlıktan ayrıldıktan sonra yalnızca yüksek ücretli konuşmalar yapan eski bir siyasetçi olmadı. Kurduğu Tony Blair Institute for Global Change aracılığıyla Afrika’dan Asya’ya kadar birçok hükümete kamu yönetimi reformu, yatırım stratejileri ve dijital dönüşüm alanlarında danışmanlık vermeye başladı.

Yıllar önce........

© 10 Haber