Trump’ın Temsilcisi, Erdoğan’ın Otelcisi ve Suriye’nin Yeniden İnşası Ticareti
O Türk otel patronunun Mayıs 2026’da Suriye Devlet Başkanı Ahmet eş-Şara ile el sıkıştığını gördüğümden beri, bu kapsayıcı ve başlangıçta görünmez olan yapı hakkında konuşmak istiyordum. Günümüz kapitalist dünyasının her yerinde rastlayabileceğiniz, hırsın ve cezasızlığın hüküm sürdüğü, siyaset ile iş dünyasının iç içe geçtiği ve ikincisinin bu siyasetin kâr sağlayıcısı olduğu bir yapı.
Sonra Donald Trump’ın Türkiye Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi olan, İstanbul’da kendine ikinci bir ofis bulmuş gibi görünen Tom Barrack geldi. Hayır, hayır, konsolosluk binasında ya da ona yakın bir yerde değil.
Haliç’in kuzey kıyısında, arkasında Galata Kulesi, suyun karşı tarafında ise Fatih ve Yavuz Selim camilerinin yer aldığı garden teraslı bir yer. Aliée adında şık bir otel. Burayı kimin işlettiğini tahmin edin? Evet, eş-Şara ile el sıkışan aynı otelci.
Barrack, Suriye Dışişleri Bakanı Esad eş-Şeybani’yi 17 Ağustos’ta ve ardından 8 Ekim’de orada ağırladı. İki gün sonra, 10 Ekim’de Barrack, Irak Dışişleri Bakanı Fuad Hüseyin’i yine Haliç’teki aynı Tersane’de kabul etti. Amerikan birliklerinin çekilmesinden sonraki ilişkileri, bölgesel güvenliği ve Irak dinarının durumunu görüştüler. Büyükelçi, X platformunda Bakan’ı Haliç kıyısında ağırlamaktan onur duyduğunu beyan etti ve diplomatlar için bir buluşma noktası olarak mekânın kısa bir tarihçesini sundu. Bahçe, o zamana kadar düzenli bir görüşme mekânı haline gelmişti.
Büyükelçi (büyükelçi yerine Trump’ın dostu ve gayrimenkul geliştiricisi mi demeliyim?!), bu mekânı gerçekten çok seviyor. Geçen yılın Ağustos ayında X’te, buranın Sultan’ın bakanlarının imparatorluğun işlerini karara bağladığı meclis odası olan Osmanlı divanının modern bir okumasını sunduğunu yazmıştı.
Pek çok paylaşımda yazdığım gibi Barrack, Osmanlı tarihine dair sınırlı bilgisini ve günümüz dünyasıyla kurmayı sevdiği, bölgedeki Türkleri, Kürtleri ve Arapları çileden çıkaran paralellikleri sergilemeye bayılıyor. Yine de, bu tweet’ten sonraki bir yıl içinde teras, iki hükümetin işlerine ev sahipliği yapıyordu. Türkiye ve Suriye. Bir ABD büyükelçisinin himayesinde.
Bu diplomatik nezaket eksikliğinden ve devlet adamlığı kurallarının tamamen hiçe sayılmasından daha çarpıcı olanı, Barrack gibi insanların bunu saklamaya ihtiyaç duymaması. Ayrıca ilgili kimse bunun bir açıklama gerektirdiğini düşünmüyor gibi görünüyor. Aksine… Bunun iyi, hatta iyi bir iş olduğunu düşünüyorlar. Güzel bir İstanbul manzarası eşliğinde toplantı yapmanın ne zararı var, diye sorarlardı. İyi işler ile iyi iş insanları arasında duran ‘hantal’ kurumları ortadan kaldırmanın neresi yanlış? Hiçbir tarihin veya düzgün terbiyenin nüfuz etmeyi başaramadığı bir boşlukta buna cevap vermeye çalışmak kaybedilmiş bir savaştır.
Ve sevgili okuyucu, inan bana bu, bu hikâyenin en az sorunlu detayıdır.
Amerikan Büyükelçisi Tom Barrack, Irak ve Suriye Dışişleri Bakanlarıyla. Tersane’deki oteli ofisi gibi kullanıyor.
Sultanın Tersanesi
Teras, Fatih Sultan Mehmed’in Konstantiniyye’yi almasından iki yıl sonra, 1455 yılında Haliç’te kurulan imparatorluk tersanesi Tersane-i Amire’nin arazisi üzerinde yükseliyor. Miras savunucuları, birbirine bitişik üç tersaneyi dünyada çalışan en eski tersane olarak tanımlıyor. Devlet 2013 yılında bunlardan ikisini ihaleye çıkardığında, üçüncüsü hâlâ İstanbul’un şehir hatları vapurlarını inşa ediyor ve tamir ediyordu. İhale edilen arazide şimdi oteller, servisli daireler, ofisler, dükkanlar, bir cami, bir kültür merkezi ve iki yat limanından oluşan Tersane İstanbul yer alıyor. Aliée, restore edilmiş tarihi binaları kaplıyor ve sahadaki eski bir hamam özel bir süit haline getirildi.
Mimarlar ve mühendisler odaları, bu inşaatın kamu yararını ihlal ettiğini savunarak dava açtı. Davaları devam ederken hükümet, alanı “özel proje alanı” ilan etti ve Ekim 2014’te tersaneler boşaltılarak bu kompleksin inşaatına devam edildi. 2021 yılında Erdoğan’ın AKP’sinden eski bir milletvekili işletmeci şirketin yönetim kuruluna girdi ve Eylül 2024’te Erdoğan mutlulukla kurdeleyi kesti.
Klasik bir ahbap-çavuş ilişkisi (klientalizm) vakası. Akademisyenler Ayşe Buğra ve Osman Savaşkan, Türkiye’de Yeni Kapitalizm adlı kitaplarında bunun nasıl çalıştığını açıklıyorlar. AKP iktidarı altında hükümetin, şirketlerin en çok ihtiyaç duyduğu ve başka yerden temin edemediği kamu arazileri, imar, ruhsatlar ve devlet ihaleleri gibi konular üzerinde geniş bir takdir yetkisi elde ettiğini savunuyorlar. Bu takdir yetkisini, servetleri kendi lütfuna bağlı yeni bir iş sınıfı yetiştirmek için kullandı. Partiye yakın iş birlikleri, lütfun talep edildiği ve sadakatin geri ödendiği kanallar olarak hizmet etti. Ortaya çıkan piyasa, güce yakınlığı ödüllendirdi ve çemberin dışındaki firmalar daha kötü şartlarda rekabet etti ya da hiç rekabet edemedi. Bu işleyiş tarzını unutmayın, çünkü ona tekrar döneceğiz.
Osmanlı Bahçesinde Diplomasi
Suriye devlet haber ajansına göre, eş-Şeybani ile Barrack arasında 17 Ağustos’ta yapılan görüşme ikili ilişkiler ve yaptırımların kaldırılmasının tamamlanması ve yeniden inşa dahil “Suriye’nin ekonomik toparlanmasıyla ilgili öncelikler” ile ilgiliydi.
Aynı iki adam arasındaki 8 Ekim görüşmesi ikili ilişkileri, bölgesel gelişmeleri ve daha fazla iş birliğini kapsıyordu. Bu görüşme, Reuters’ın bir ABD’li yetkili ve bir Suriyeli askeri yetkiliye dayandırarak Suriye’nin Husilere karşı yenilenen savaşında Suudi Arabistan’a askeri yardım yapmayı düşündüğünü bildirmesinden bir gün sonra gerçekleşti. ABD’li yetkili, Riyad’ın Şam’dan birlik konuşlandırmasını istediğini söyledi.
Bu arada, neden aynı bahçenin seçilip durduğunu kimse açıklamadı ve ben de tahminde bulunmayacağım. Amerikan ve Suriye hükümetlerinin Suriye’nin yeniden inşasını, bu yeniden inşadan pay almak isteyen Türk iş insanı Fettah Tamince’nin kontrolündeki mekânda tartıştıklarını not etmek yeterlidir.
Nitekim 4 Mayıs 2026’da Tamince, Şam’da Devlet Başkanı Ahmet eş-Şara ile bir araya geldi. Suriye cumhurbaşkanlığının kendi hesabına göre görüşme, turizm ve otelcilik, enerji, gayrimenkul geliştirme ve altyapının rehabilitasyonu alanlarındaki yatırım fırsatlarını kapsıyordu.
Başka bir deyle, neredeyse tam olarak Suriye’nin şu anda yeniden inşa edilmekte olduğu sektörler.
Tamince ve Türk hükümetinin Suriye’den ekonomik olarak ne kazanacağına geçmeden önce, minik bir bilgiyi açıklamak için bir parantez açmak istiyorum.
Hem Barrack’ın adı hem de Tamince’nin iş ağı, ABD Adalet Bakanlığı tarafından Ocak 2026’da yayınlanan Epstein dosyalarında yer alıyor. Hayat........
