Nükleer Si-lah-lan-ma!

2025 yılı ititbarıyla nükleer silah sahibi olduğu bilinen ülkeler ve ellerindeki nükleer başlıklı silah sayısı. (Harita: www.armscontrol.org)

ABD’nin İran’a baskı ve tehdidinin en büyük nedeni olan nükleer silah konusu, Almanya Başbakanı Friedrich Merz’in Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile gizli nükleer görüşmelerini açıklamasıyla yeni bir tehlike düzeyine ulaştı. ABD Başkanı Donald Trump’ın kurallar temelli dünya düzenini yerle bir etmesinden en fazla nasibini alanların başında silahların kontrolü ve silahsızlanma geliyor. Bir zamanların moda terimi silahsızlanmayı artık ağzına alan yok. 2000’li yıllara kadar silahlanmaya büyük paralar harcayan ülkeler kaynaklarını halklarının refahını artırmak için daha yararlı olabilecek başka alanlara yatırmıyor diye kınanıp teşhir edilirdi. Şimdilerdeyse yüksek savunma bütçelerine sahip olmak övünç kaynağı haline geldi. NATO’da savunmaya ayrılan harcamalarını gayri safi milli hasılasının yüzde beşine çıkarmayı kabul etmeyen İspanya, Trump tarafından her fırsatta yerden yere vuruluyor.

Dünya Giderek Güvensizleşiyor

Gerek konvansiyonel gerek nükleer alanda Dünyamızı daha güvenli hale getiren ve üçüncü bir Dünya savaşı çıkmamasında önemli roller oynayan silahsızlanma anlaşmaları birer birer sahneden çekiliyor. Konvansiyonel silahlar alanında Avrupa güvenliğinin temel taşı olarak nitelenen ve imzalandığı 1990 yılından sonra anlaşmayla sınırlanan top, tank, zırhlı muharebe aracı gibi 70 bin teçhizatın uluslararası denetimcilerin gözetiminde imha edilmesini sağlayan “Avrupa’da Konvansiyonel Silahlar Antlaşması”nın (AKKA) akıbeti meçhul. Varşova Paktının dağılmasından sonra zorunlu hale gelen değişiklikleri içeren ve ev sahipliği yaptığımız 1999 yılındaki AGİT İstanbul Zirvesinde imzalanan “Uyarlanmış AKKA”, ABD tarafından onaylanmadığı için çeyrek asırdır yürürlüğe giremedi, bir anlamda kadük oldu. Rusya Uyarlanmış AKKA’nın onay sürecindeki gecikmeyi gerekçe göstererek önce 2007 yılında AKKA’yı askıya aldığını,sonra da 2023 senesinde Antlaşmadan çekildiğini açıkladı. AKKA’nın uygulanmasını özel donatımlı uçaklarla havadan denetlenmesini öngören “Açık Semalar Antlaşması” da aynı akıbete uğradı. 2021 yılında ABD, 2023 yılında da Rusya Antlaşmadan çekildiler.

Nükleer Silahların Yayılma Tehlikesi

Nükleer silahsızlanma alanında vaziyet daha da vahim. ABD’nin uyarlanmış AKKA gibi imzalayıp onaylamayarak yürürlüğe sokmadığı anlaşmalardan biri de “Nükleer Denemelerin Kapsamlı Yasaklanması Antlaşması” (CTBT). 1996 yılında imzaya açılan CTBT’yi bugüne kadar 187 devlet imzaladı, (Türkiye dahil) 178’i onayladı. Ancak Antlaşmanın yürürlüğe girebilmesi için nükleer kapasitesi bulunan ismen zikredilen 44........

© yetkinreport.com