Halk arasında bazı durumlara dair özlü tanımlar gerçekten bilgelik doludur. Bu tanımlardan biri kişilik tiplerinin yaptıkları işler ve sonuçları ekseninde akıllı, ahmak, saf ve kurnaz olarak ele alınmalarına dairdir. Ahmak kişi, eylediği işten ne kendisine ne de başkasına fayda vermeyendir. Çoğu zaman hem kendisine hem de etrafına zarar verir. Saf (enayi) kişi, çoğu zaman kendisine bir fayda / yarar sağlamayan fakat başkasının çıkarına hizmet edendir. Kurnaz ise hep başkasının zararını, kendi yararını / çıkarını düşünen tiptir. Akıllı olan ise bir iş yaptığında hem kendisinin hem de başkasının yararını düşünür, tek boyutlu eylemez. Bunun için ahmak dosttan ise akıllı düşman yeğdir denmiştir. Ahmak olan gerçekten akıldan bîpar’dır, ne doğru düzgün dost olabilir ne de düşman. Hamakatinin en belirgin işareti ise ahmaklığının farkında olmamasıdır. ‘Kendini bil’ düsturundan en başta akıl yönünden paysızdır. Ne yaptığı, niçin yaptığı konusunda zerrece haberi yoktur. Saf olan kişi, özünde akıldan- akılcı davranıştan bîpar değildir. Ama çoğu zaman değişen zamandan habersiz anakronik kalır. Bu nedenle yeni durumları-olgu ve olayları yani somut gerçekliği sonuçlarıyla beraber analiz etme yetersizliği yönünden ‘kendini bil’ düsturundan bîpar’dır. Bu nedenle saf dostluk sözlerine kanar, iyi niyetli olduğu ve başkasının zararını düşünmediği için başkasının da kendisi için iyi niyet taşımadığını düşünür, sahte dostlarla iş yaptığında çoğu zaman kendisinin zararına sonuçlarla karşılaşır. Birisiyle çekiştiğinde,........

© Yeni Yaşam