Turan Koç: Şiir ile felsefenin berzahında
Şiir düşüncenin neresinde başlar, felsefenin neresinde biter?
Yoksa şiirle felsefe, insanın varlığı ve hakikati anlama çabasının farklı dillerde gerçekleşen iki ayrı tezahürü müdür?
Turan Koç Hoca’nın şiirlerini, felsefe çalışmalarını, tasavvuf ve sanata dair teliflerini ve büyüklerimizin eserlerinden yaptığı tercümeleri birlikte düşündüğümde, onun ilmî ve edebî şahsiyetini anlamak bakımından bu soruların önemli olduğunu görüyorum.
Turan Hoca’nın şiirle tanışma hikâyesi de bu anlayışa uygun bir başlangıcı gösteriyor. Çocukluğunda duyumlarıyla ve el yordamıyla şiirle buluşan Turan Hoca, imam hatip yıllarında divan şiiriyle karşılaşır. Ankara’da Nuri Pakdil’in mahfili, onun için ayrı bir mektep olur. Çünkü orada yalnız şiir ve edebiyat konuşulmaz. Birlikte yaşamanın, düşünmenin, yazmanın ve birbirinden öğrenmenin de terbiyesi kazanılır.
Bundan olsa gerek, Turan Hoca sohbet kelimesini açıklarken mülâzemeti, yani sürekli birlikteliği hatırlatır. Çünkü bazı bilgiler kitaplardan öğrenilir; bazı duyarlılıklar ise ancak bir muhitin içinde kazanılır. Onun şiirden felsefeye, felsefeden estetiğe uzanan ilmî ve edebî serüveninde bu muhitin izlerini görmek mümkündür.
Turan Hoca’ya göre edebiyat, bir toplumun duyarlılığının dışa vurulduğu başlıca alanlardan biridir. Fakat o bununla da kalmaz; bir kültürün varlık ve bilgi anlayışını somutlaştırır. Bu nedenle edebiyatın aynı zamanda bir ontoloji ve epistemoloji olduğunu söyler.
Başka bir ifadeyle şiir, yalnız ne hissettiğimizi değil, varlığı nasıl kavradığımızı ve hakikati nasıl bildiğimizi de ortaya koyar. Yine........
