İbn Arabî: Hayal ancak sûret sayesinde idrak edebilir

Yakın geçmişte İbn Arabî’nin (k.s.) Fütûhât-ı Mekkiyye’sindeki göze ve görmeye dair sözlerinden bir kısmını, okurlarımızın kaynak ihtiyaçlarına bir katkı olarak nakletmiştik. Şimdi de onun “sûret, tasvir, tecellî ve ihtira” konularındaki sözlerinden yaptığımız bir seçmeyi -yine Ekrem Demirli tercümesine göre cilt ve sayfa belirterek- aynı maksatla iletelim ve bu sayede ola ki nefsimizin etkisiyle yapmış olabileceğimiz aşırı yorumlardan da Şeyhimizi korumuş olalım.

İhtira’ (örneksiz üretim / kurgu) derken var edilen şeyin Yaratan’ın nefsinde meydana gelmesi kast edilirse -ki esas anlamı budur- bu anlamda ihtira’ Allah hakkında imkansızdır. İhtira’ derken yaratılan şeyin varlıkta örneksiz meydana gelmesi kastedilirse kuşkusuz hak, bu anlamda ihtira’ özelliğiyle nitelenmiştir. (FM, 1/119)

İhtira’ın hazzından yararlanmak ve zevk almak istiyorsak, insanın özellikle kendi içinde meydana gelen şeye bakması gerekir. Bazen kişi, bir şeyi meydana getirdikten sonra o konuda kendisini önceleyen kimseye bir nedenle bakabilir. Ona baktığında, perişan olur ve ciğerleri parçalanır.

Bu meyanda ihtira’ın en çok görüldüğü kimseler bilginler, edipler, mühendisler, sanat erbabından ise marangoz ve inşaatçılardır. Söz konusu meslek sahipleri, ihtira’ın en çok bulunduğu kimseler, yaratılışları en temiz olan ve akıllarını en güçlü şekilde kullanan kimselerdir.

İhtira’ daha önce bilmediği ve başkasının bilkuvve -ya da gayesi amel olan bilgilerden ise- bilkuvve ve bilfiil olarak öğretmediği bir şeyi........

© Yeni Şafak