Haddini bilen huzuru hak eder
Haddini bilen huzuru hak eder
Didi-Huberman’ın problemleştirdiği beşinci husus, görünmeyeni eksiklik, kayıp, yokluk, ölüm, mesafe ve erişilemezlik kavramları üzerinden anlatmasıdır.
Bizim anlayışımızda ise görünmeyen, zorunlu olarak bir yokluk değildir. Bilakis görünürün imkân şartlarından biridir ki “Nûr, görünmez olduğu için yok değildir; görünürlüğü mümkün kıldığı için görünürün şartıdır.” tespitimiz bunun delilidir.
Bu iki düşüncenin ontolojik ayrımı burada çok berraklaşır: Didi-Huberman’da “görünür”, kendisindeki boşluğu/kaybı açar. Nazarın nizamında ise “görünür”, kendisini mümkün kılan ve kendisinde tükenmeyen mânayı…
Dolayısıyla boşluk bâtınla; yokluk gayb ile; aura nûr ile; bize bakan da tecellî ile eşit değildir. Kaldı ki bunlar birbirlerini de açıklamazlar; sadece biri diğerini düşünmeye davet edebilir.
Altıncı husus, bize sûret esasında güçlü bir tarif sunuyor gibidir: Bize göre sûret, sadece mânanın görünür biçimi değildir. Daha hassas bir yaklaşımla sûret, mânayı görünür kılarken onu tüketmeyen belirlenmedir. Zira sûret mânayı tamamen gösterseydi nazar gereksizleşirdi. Sûret mânayla hiçbir ilişki kurmasaydı bu kez de nazar imkânsızlaşırdı. Oysaki nazar, tam bu aralıkta, yani sûret ile mânanın karşılıklı etkileşiminden doğar ve tam karşılığı berzah olan söz konusu aralığa has terim de hayaldir.
Didi-Huberman’ın görünürün yarılması dediği şey de, bizim düşünce sistemimizde aynı anlama gelmez; fakat sûretin kendi üzerine kapanamayacağını fark etmemize yardım eder.
Yedinci husus, Didi-Huberman’ın eleştirel imge........
