Türkiye'de sosyal güvenlik sisteminin en çok tartışılan ve geniş kitleleri ilgilendiren konularının başında, 3 Mart 2023 tarihinde yürürlüğe giren Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesi gelmektedir. 

Bu yasal hamle, yıllardır çözüm bekleyen büyük bir kitlenin mağduriyetini sonlandırmış olsa da, beraberinde getirdiği keskin sınırlar nedeniyle yeni bir toplumsal adaletsizlik algısına yol açmıştır. 

Sosyal güvenlik hukukunun en temel direklerinden olan "sosyal adalet" ilkeleri, mevcut uygulama neticesinde ciddi bir yara almıştır. 

Ortaya çıkan bu derin uçurumun kapatılması, çalışma barışının yeniden tesis edilmesi ve sistemin sürdürülebilir bir dengeye kavuşması için kamuoyunda, sivil toplum kuruluşlarında ve parlamento koridorlarında en çok ses getirerek tartışılan temel formül ise "Kademeli Emeklilik" sistemidir.

Bir günlük farkın yarattığı akranlar arası derin uçurum

Kademeli emeklilik; sigortalıların işe başlangıç tarihlerine göre emeklilik yaş ve prim şartlarının aniden ve sert bir biçimde değil, basamaklı bir modelle zamana yayılarak artırılmasını öngören adil bir geçiş mekanizmasıdır. 

Mevcut yasal mevzuat incelendiğinde, 8 Eylül 1999 öncesinde tescilli bir sigorta girişi olan çalışanlar, yaş şartı tamamen kaldırılarak erken yaşlarda emeklilik hakkına kavuşmuştur. 

Buna karşın, sadece bir gün sonra, yani 9 Eylül 1999 ve sonrasında işe giren bir çalışan ise kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş sınırına tabi tutulmaktadır.

Yalnızca 24 saatlik bir zaman dilimi, iki akran çalışan arasında 15 ila 17 yıllık bir emeklilik tarihi gecikmesine sebep olmaktadır. 

Konuyla ilgili sivil toplum kuruluşlarının da sıklıkla dile getirdiği üzere haksızlığın özü, aynı fabrikada yan yana tezgahlarda benzer şartlarda alın teri döken işçilerden birinin 43-45 yaşında emekli olabilirken, diğerinin çok daha fazla prim ödemesine rağmen 60 yaşını beklemek zorunda kalmasıdır. 

Bu durum, anayasal eşitlik çerçevesinde toplumsal vicdanı ve çalışma barışını zedelemektedir.

Masadaki çözüm önerileri: Kademelendirme ve prim esası

EYT sonrasında geniş halk kitlelerinde oluşan bu mağduriyeti gidermenin tek rasyonel yolu, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM)........

© Yeni Mesaj