Balkan Araştırmacı Gazetecilik Ağı (Balkan Investigative Reporting Network/BIRN) tarafından yürütülen çalışmalar çerçevesinde Horhina Bami’nin 23 Aralık 2025 tarihli yazısında, Kosvalı bir aktivistin mücadelesi anlatılıyor.

Kosovalı aktivist Veprore Şehu, savaş sırasında tecavüze uğramış kadınlar için adalet arayışını sürdürüyor…

Xorhina Bami’nin yazısını okurlarımız için derleyip Türkçeleştirdik. Yazı şöyle:

*** 1999 yılının yaz aylarında, Sırp kuvvetlerin Kosova’dan çekilmesinden sonra, Veprore Şehu, tecavüz sonucu hamile kalmış olan 17 yaşındaki bir kızla tanıştıydı… Kızın Yakova/Yakovika bölgesinin batısında yaşayan ailesi son derece “ataerkil” bir aileydi ve kızın evden ayrılmasını yasakladıydı. Şehu’nun anlattığına göre, bu genç kız kardeşlerine bir karaciğer sorunu nedeniyle karnının şiştiğini söylediydi… Şehu, “Bunu, bebeği dışlanmaktan korumak maksadıyla söylediydi” diyor. Savaş sonrası Kosova’daki dönemin “Akut travma ve aciliyet” dönemi olduğunu anlatıyor…

*** 17 yaşındaki genç kızın doğum sancıları başlayınca, Medica Mondiale yardım örgütünde ve Kosova’daki kadın hakları örgütünde çalışan Şehu götürdüydü onu hastaneye ve genç kız doğum sonrasında bebeğini evlatlık olarak verdiydi. “Böylesi durumlarda, tecavüze uğramış olan 17 yaşındaki genç bir kızın o çocuğu yetiştirmek istemeyeceğini düşünür insan normal olarak” diyor Şehu. Bu yürek burkan durum, Şehu için savaş suçlarının kurbanı olan kadınlara yönelik bir kariyerin başlangıcı olacaktı…

*** Şimdi aradan dörtte bir asır geçmesine karşın Şehu, hala hayatta kalanlar için adalet arayışını sürdürüyor. Kendi kardeşinin hatırası da var: Kendi kardeşi de Kosova ile Arnavutluk arasındaki bir sınır bölgesinin denetimi için geçen anahtar denilebilecek 1999 Koşare çarpışmalarında öldürülen 114 askerden birisiymiş… Şehu, şimdilerde 66 yaşında ve herşeyin kardeşinin ölümüyle başladığını anlatıyor… “Yaşadıklarımın bu kişisel yönü beni insan haklarındaki dramatik değişikliğe odaklanmama yol açtı – savaş esnasında kadınlara ve çocuklara karşı bir savaş stratejisi olarak kullanılan cinsel kölelik gibi etnik temizliğin daha etkili bir yöntemine odaklanmama yol açtı…”

*** 1998-99 Kosova savaşı öncesinde Şehu İngilizce öğretmeniymiş ve güney bölgelerinde nüfusun yüzde 90’ının Arnavut kökenli olduğu bir bölgede Sırplar’ın on yıl boyunca uyguladığı baskılar sonucunda, yeraltında paralel bir eğitim sistemi oluşturulmak durumunda kalınmış…

*** Medica Kosova’ya katılmadan önce, eşityle birlikte Uluslararası Kriz Grubu (International Crisis Group) için bir veri tabanında çalıştığı esnada savaş dönemi yaşanan tecavüz ve cinsel şiddet suçlarını ilk kez öğrenmiş. Şehu şimdilerde Medica Kosova’nın direktörü – 2003 yılında bu örgüt ayrı bir sivil toplum örgütü olarak kaydolmuş. 2011 yılında Yakova/Yakovika’da bulunan örgütün savaşta yaşadıklarından ötürü 9 bin kadına psikososyal danışmanlık, hukuki destek, jinekolojik yardım ve ekonomik güçleendirme sağladıklarını, onların tedavilerine yardım ettiklerini anlatıyor Şehu.

*** “Bu kadınların tümü de tecavüze uğramadıydı” diyor – örgüte ait seyyar ambulanslar, her türlü savaş travmasıyla kadınların başetmesine yardımcı olmuş, ayrıca tecavüze uğrayanların isimlerinin gizli tutulmasını sağlamaya da çalışmışlar. Medica Kosova halen savaş esnasında tecavüze uğramış 200 civarında kadına destek veriyor. Bunlar arasında eski Yugoslavya Cumhurbaşkanı Slobodan Miloseviç’in Uluslararası........

© Yeni Düzen