menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Farabi’den Silikon Vadisi’ne: Yapay zekâ ‘Erdemli Şehri’ mi kuracak?

8 0
17.02.2026

​Siyasetin çehresi değişirken, biz genellikle bu değişimi Batılı kuramcıların merceklerinden okumaya alışığız. Oysa medeniyet coğrafyamızın derinliklerinde; bugün ‘yapay zekâ’ dediğimiz o devasa ‘karar verici’ mekanizmanın ruhuna dair çok daha kadim uyarılar ve öngörüler var.

​Yüzyıllardır siyasetin kalbi meydanlarda, kahvehanelerde ve meclis koridorlarında atıyordu. Ancak bugün, siyasetin sadece ‘yüzü’ değil, bizzat ‘işletim sistemi’ değişiyor.

Eskiden seçmeni ikna etmek için meydanlara çıkılırdı; bugün ise yapay zekâ, seçmenin neyi sevdiğini, neden korktuğunu ve hangi kelimeye tepki vereceğini ondan daha iyi biliyor.

​Korkarım siyasetçilerin ‘sokağa çağrı’ gibi bir lüksü kalmayacak; zira herkes evinde, algoritmasının kurduğu o dijital mitingde olacak.

​FARABİ’DEN ‘YZ’ ERDEMLİ ŞEHRİNE

​Bundan bin yıl önce Farabi, El-Medinetü'l Fazıla (Erdemli Şehir) eserinde ideal bir toplumun ancak ‘en üst düzey akıl’ tarafından yönetilebileceğini söylemişti.

Farabi’nin tarif ettiği o kusursuz yönetici figürü, bugün dijital dünyada karşımıza ‘hata payı az, duygularına yenilmeyen algoritma’ olarak çıkıyor.

​Ancak burada kritik bir soru var: Yapay zekâ Farabi’nin hayalindeki o adaleti mi tesis edecek, yoksa insanı veriye indirgeyen bir dijital hapishane mi inşa edecek?

​DİJİTAL SİYASETİN YENİ SINIRLARI VE ALGORİTMA SAVAŞLARI

​Dünya, siyaseti algoritmaların eline teslim etmenin eşiğinde devasa bir etik kriz yaşıyor. Bu sadece bir yazılım yarışı değil; Amerika, Avrupa ve Çin arasında yaşanan üç kutuplu bir ‘Bilişsel Manipülasyon Savaşı’dır.

​Amerika’da ‘Dijital İkiz’........

© Yeni Birlik