Bir ihtiyacınız olduğunda bankaya gidiyorsunuz ve “1 milyon TL kredi alabilir miyim?” diyorsunuz. Görevli birkaç tuşa basıyor ve para hesabınıza takkadanak düşüyor! Peki kimden gelen para size verildi? Size borç veren banka mı yoksa başka bir mevduat sahibi mi? Yoksa devlet mi? Ama aslında hiçbiri değil! Çünkü o para çoğu zaman başkasının cebinden çıkmıyor… adeta yeniden basılıyor!

Ben bir mühendis olarak dakikasında proje bitiremem, bir doktor anında bir hastayı iyi edemez, bir öğretmen hemencecik bir konuyu anlatamaz öğrencisine, bir maden işçisi saniyesinde kömürü çıkaramaz madenden. Bunların tümü zaman ve emek isteyen şeyler. Üretimi hem zaman hem de emek açısından zordur, zahmetlidir, alın teri dökersiniz, helal kazanç elde edersiniz. Peki bankalar para üretirken neden bir tuşla dakikasında üretiyor? Ninja mısınız siz?

Ekonomiyi anlamak istiyorsak, önce merkez bankası da dahil olmak üzere tüm bu bankacılık sisteminin “gizli üretim sürecini” anlamak zorundayız.

İktisat fakültesinde ekonomi derslerinde öğretilen model basit: Banka mevduat toplar, sonra kredi verir. Oysa modern sistem bunun tam tersini yapıyor.

Bankalar kredi verirken aynı anda yeni para oluşturur

Bu para fiziksel değil, kaydı (dijital) bir kayıttır

Dünya parasının yüzde 90’ından fazlası da bu şekilde oluşur

İngiltere Merkez Bankası’nın 2014 raporu açıkça şunu söylüyor:

Bir banka kredi verdiğinde, aynı anda yeni bir mevduat yaratır.

Para → üretimden doğmaz

Para krediyi (borcu) doğurmaz, kredi parayı doğurur.

Bu sistem ilk olarak büyümeyi desteklemede pratik görünebilir. Ekonomiyi döndürür, yatırımı hızlandırır. Ama burada kritik bir detay var: Bu para faiziyle birlikte geri kesinlikle istenir.

FAİZLE KURULAN ÇIKILMAZ YOL

Şimdi düşünelim bir bankacılık sistemi 100 lira para bassa ve yüzde 10 faizle piyasaya ihale etse ne olur? Bu bir borç sarmalına dönecek ve........

© Yeni Ankara