Her bir eğitim kademesi (anaokulu-ilkokul-ortaokul-lise-üniversite) ayrı ayrı ama birbirine bağlı vagonlardan oluşuyor. Çocuk bir vagondan diğerine geçerek eğitim treninde aynı hat boyunca yıllarını geçiriyor. Ancak burada şunu vurgulamamız gerekiyor. Bir treni sadece lokomotifin hızına göre değil, bütün vagonlarıyla birlikte hareket etmesine göre değerlendirmemiz lazım. Eğitimde çoğu zaman bu noktayı atlıyoruz.

Eylül ayı yaklaşınca fakültenin boş koridorlarında öğretmen adaylarının gelişini beklerken yeni dönemde ortaya çıkacak manzarayı gözümde canlandırırım. Fakülte koridorları derslerle eş zamanlı olarak dolmaya başlayacak, amfiler geleceğin öğretmenlerinin heves ve aynı zamanda endişeleri ile yeni bir eğitim-öğretim yılının atmosferine kavuşacak. Mezun olup hayalini kurdukları mesleklerine başlamayı hayal edecekler. Bu artık bir rutin olarak zihnimizde yerini almış bir durum. Fakat asıl soruya odaklanıp bu sorunun zihinlerde eser miktarda değil yeter miktarda yer bulmasını sağlamamız gerekiyor. Bir kişinin anaokulundan üniversitenin bitimine kadar ortalama 14-18 yıllık bir eğitim hayatını nasıl kurguluyoruz? Ne hedefliyor ve bunu nasıl gerçekleştirmeyi planlıyoruz?

Bu yazıyı yazmayı düşünürken eğitim hayatını birbirine bağlı vagonlardan oluşan bir trene benzetme fikri uyandı bende. Her bir eğitim kademesi (anaokulu-ilkokul-ortaokul-lise-üniversite) ayrı ayrı ama birbirine bağlı vagonlardan oluşuyor. Çocuk bir vagondan diğerine geçerek eğitim treninde aynı hat boyunca yıllarını geçiriyor. Ancak burada şunu vurgulamamız gerekiyor. Bir treni sadece lokomotifin hızına göre değil, bütün vagonlarıyla birlikte hareket etmesine göre değerlendirmemiz lazım. Eğitimde çoğu zaman bu noktayı atlıyoruz.

Eğitim trenindeki en önemli meselemiz bir vagona odaklanmış olmamız: Akademik başarı… LGS, YKS gibi imtihanlarda alınan puanlar, sıralama, yüzdelik dilim, hangi lise-bölüm-şehir vs. gibi başlıklar vagonun ne kadar ağır bastığını bize gösteriyor. Bu sene YKS’ye yaklaşık 2 buçuk milyon, LGS’ye 1 milyon öğrenci girdi. Sınav ülkenin somut bir gerçeğidir. İyi kurgulanmış bir akademik vagon öğrencilerin önündeki kapıları gerçekten açıyor. Dolayısıyla kimsenin sınav gereksizdir demediği bir yerde, ben de böyle bir şey söylemiyorum.

Mesele şu ki eğitim trenini tek bir vagon üzerinden kurgulayıp tüm yükü o vagona yüklemek, geri kalan vagonları boş bırakmak sürdürülebilir bir yaklaşım değildir. Eğitim treninde dürüstlük, sevgi, saygı, sorumluluk, merhamet, vatan sevgisi gibi başlıklardan oluşan bir değerler vagonu var. Kitap okuma alışkanlığı veya sportif faaliyet gibi elini sanata bulaştırmanın olduğu bir kişisel gelişim vagonu var. Çocuğun kendini nasıl hissettiği, endişesiyle nasıl başa çıktığı, başarısızlıklarına karşı tepkilerinin neler olduğunu içeren bir ruhsal vagon var. Ayrıca dinî inancına yönelik bilgi-tutum ve davranışlarını rahatlıkla ortaya koyabileceği maneviyat vagonu ile arkadaşlık kurabilmesi, bir gruba ait olabilmesini içeren bir sosyal vagon da yer almaktadır. Bütüncül bir eğitim tahayyülü için, eğitimden başka trenlere ihtiyaç duymamak için bu vagonların hepsinin rafa kaldırılmadan bir çocuğun ayrılmaz parçaları olarak görülmesi gerekiyor.

VAGONLARI BİRBİRİNE BAĞLAMAK

Alanında uzman bir demir yolu mühendisi veya ülkemizdeki tabiriyle “Raylı Sistemler Mühendisi” vagonlarından hangisinin nereye geleceğini, hangi yüke dayanabileceğini, dengeyi nasıl kuracağını hesaplayarak hareket eder. Yani, vagonları rastgele arka arkaya dizmez. Bunları kuralına uygun bir şekilde birbirlerine ve lokomotife bağlar.

Değerler vagonunu ele alarak örneğimizi genişletelim. 2024 yılında yürürlüğe giren Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) programı merkezine........

© Türkiye