Halk mutfağı, kültürün ve toplumsal belleğin önemli bir parçasıdır ve kuşaktan kuşağa aktarılması toplumun varlığı için büyük önem taşır. Geleneksel mutfak mirasının korunmasında ve geleceğe aktarılmasında başrolü kadınlar üstleniyor.

Halk mutfakları, halk biliminin inceleme alanına girer. Halk bilimi, diğer adıyla folklor, İngilizce “folk” (halk) ve “lore” (bilim) kelimelerinden oluşur. Amerika’da halk bilimi, uygarlık tarihini inceleyen sosyal bilimlerden biri olarak kabul edilirken, Fransa’da halk hayatını inceleyen bir alan olarak görülmektedir.

Genel olarak halk bilimi; insanların doğumdan ölüme kadar hayatlarında yer alan maddi ve manevi bütün kültür öğelerini inceleyen, bunları kayıt altına alan ve bilimsel yöntemlerle değerlendiren bir disiplindir. Bu yönüyle insanlığın kültür tarihini ve özellikle halk kültürünün gelişim kurallarını araştırır.

Halk bilimi, bir ülkede yaşayan halkın ve farklı sosyal grupların ortaya koyduğu gelenekleri, inançları, töreleri, el sanatlarını, yeme içme alışkanlıklarını, halk hekimliğini ve sivil mimariyi konu edinir. Bu bilimin temelinde kültür kavramı yer alır. Kültür ise toplumun yüzlerce, hatta binlerce yıl boyunca oluşturduğu ortak amaçların, değerlerin, inançların, duygu ve düşüncelerin birikimi olarak tanımlanır. Başka bir ifadeyle kültür, toplumun ortak davranış kalıplarını saklayan toplumsal bir bellek niteliği taşır.

TEMEL KAYNAK İNSAN

Bir toplumun kültürünü; dil, yazı, tarih, din, töre, gelenek, görenek, yeme içme alışkanlıkları, edebiyat ve sanat birliği oluşturur. Bu ortak değerler, toplumun benliğini meydana getirir ve onu diğer toplumların kimliklerinden ayırır. Toplumda yaşayan her bireyin içinde, ait olduğu kültürden izler bulunur. Bu nedenle kültürün temel kaynağı insandır.

Kültür, uzun bir tarihsel süreç içinde oluşur ve toplumlar var oldukça yaşamaya devam eder. Yüzyılların deneyimlerinden süzülerek gelen, kabul görmüş ve benimsenmiş davranışlar, hayat biçimleri ve alışkanlıklar bütünü olarak değerlendirilmelidir. Bireyler ve topluluklar, kazandıkları kültürü genetik yolla değil, öğrenme yoluyla sonraki kuşaklara aktarır. Bu nedenle tüm kültürlerin, hızlı ya da yavaş da olsa, sürekli bir gelişim içinde olduğu unutulmamalıdır.

Halk biliminin önemli unsurlarından biri olan yiyecek ve içecek kültürü, ülkelerin, bölgelerin ve toplulukların sofraya yansıyan yüzüdür. Bu doğrultuda, geleneksel mutfakların varlığını sürdürmesi, toplumun varlığıyla doğrudan ilişkilidir. Geçmişten gelen mutfak alışkanlıklarının gelecek kuşaklara aktarılması, halk olarak varlığımızı........

© Türkiye