Siyaset bilimi terminolojisi üniter devletlerin ilk örneğinin 1789 Fransız ihtilali sonrası kurulan merkezi yönetimi esas alan uygulama olduğu konusunda hemfikirdir. 1789 İhtilali’ne giden tarihsel sürece yön veren belirleyenlerin en önemlilerinin, düşünsel altyapının oluşmasında Voltair’in sosyal ve iktisadi görüşleri, Montesquieu’nün kuvvetler ayrılığı temel prensibi, Rousseau’nun kişi hakları ile birlikte halk egemenliği kurulmasını dile getiren “sosyal sözleşme kuramı” olduğu bilinmektedir.

Bu kuramsal fikirler ışığında, 1789 Meclisi tarafından kabul edilen “İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirisi” ve bilahare değişen tüm anayasa metinlerinin başlangıç bölümünde; “kişi hürriyetleri, bütün sosyal eşitsizliklerin kaldırılması, kanun önünde eşitlik, vergilendirmede adalet, dokunulmaz ve ilahi nitelikteki mülkiyet hakkı, seyahat hürriyeti ve düşünce serbestliğidir.” hükmü ve devamında “ulusal egemenlik tek olup bölünmez, devredilmez ve dokunulmaz niteliği ile ulusa aittir.” hükmü yer alır. (Prof. Dr. Esat ÇAM, Devlet Sistemleri. Der yayınları, Yaylım Matbaası 1993 İstanbul s. 149)

Üniter devletlerin ilk örneği olarak kabul gören devletin kuruluş belgesi anayasanın başlangıç bölümünde yer alan temel değerler, günümüzde başta Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi ve demokrasiyle yönetilen tüm ülkelerin anayasalarında yer almaktadır. En önemli toplum sözleşmesi olan anayasa metinlerinde yazılan bu değerlerin hayat bulmasının görünür olması ve tüm toplum kesimlerince benimsenmesi için, devlet aygıtının yapması gerekenler vardır.

Tüm toplum kesimlerinin mutabakatıyla kabul edilen ya da kabullendiği varsayılan anayasa metinlerinde yer alan insan haklarıyla ilgili hükümlerin hayat bulmasının somut hali, yönetim faaliyetleri, yani devletin uygulamalarıdır. Yönetim faaliyetlerinin somut uygulamaları, demokrasinin inşasına yönelik yapılanlar ve yapılanların tüm toplum tarafından kabul görmesidir.........

© Tigris Haber