menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

72µ mikro yaşam: 16-20 Mart tırtıllar kelebeklere dönüşüyor

21 0
22.03.2026

Uzun kış aylarını kozalarında geçirdikten sonra, yeşil tırtıllar, özellikle de pupalar, kelebeklere veya "rüya böceklerine" dönüşmek üzere ortaya çıkarlar. Antik Çin filozofu Zhuangzi'nin "Kelebek Rüyası" öyküsünde, kahraman gerçekte insan olmayı hayal eden bir kelebek olmasına rağmen, kelebek olmayı hayal eder.

Mevsimsel kelime: Metamorfoz

Kelebek Uzak Doğu'da gençliği ve dinamizmi simgelerken, Antik Yunan'da ruhun beden içindeki derin dönüşümünü ve değişimini ifade eder. Bir zamanlar tarlaları tahrip ettikleri için zararlı olarak görülen larvalar, kış aylarında soğuğa dayanarak pupaya dönüşürler. Ardından, hava ısınmaya başladığında yaklaşık bir hafta içinde ortaya çıkarlar. Kelebeğin fantastik imgesi, rüyayı gerçeklikle harmanlar.

Mevsimlik Balık/Et/Meyve/Sebze/İçecek

Tırtıllar, turp ve şalgam gibi sebzelerin yapraklarıyla beslenmeye başlar. Su teresi, K, C ve A vitaminleri açısından zengin, besleyici ve biberli bir yapraklı sebzedir ve kronik hastalık riskini azaltabilecek yüksek antioksidan seviyeleri de dahil olmak üzere önemli sağlık yararları sunar. Kalp sağlığını destekler, kemikleri güçlendirir, bağışıklık fonksiyonunu iyileştirir ve hidrasyon sağlar. Kalorisi çok düşüktür, bu da kilo yönetimine yardımcı olur.

Mevsimsel Kavram: Shichiten hakki (七転八起)

Bu, "Yedi kez düş, sekiz kez kalk" anlamına gelen bir Japon atasözüdür. Tekrarlanan başarısızlıklar, aksilikler veya zorluklara rağmen devam etme azmini, sebatı ve yılmaz ruhu temsil eder. Bu ifade, gerçek gücün düşmekten bir kez daha fazla kalkmakta bulunduğunu vurgular.

(Fotoğraf: Etsy)

Mevsimsel Neşe: Nevruz

İngiliz-İranlı yazar Amira Arasteh, çocukken evde Nevruz'u kutladığını hatırlıyor. "Yeni gün"ün ve baharın başlangıcını simgeleyen Fars Yeni Yılı, yeniden doğuşu ve ışığın karanlığa karşı zaferini temsil eder ve "haft-sin" gibi gelenekleri içerir: sağlık, refah ve yeniden doğuşu temsil eden sembolik yiyecekler ve eşyalarla süslenmiş masalar. "Herhangi bir eve girdiğinizde, taze otların, ısıtıcı baharatların ve mumların, yavaş pişirilmiş yahnilerin (khoresht olarak bilinir) kokusuyla karşılanırsınız," diye yazıyor.

Nevruz (veya Newroz), dünya çapında 300 milyondan fazla insan tarafından ilkbahar ekinoksunda (genellikle 20-21 Mart) kutlanan eski bir Pers Yeni Yılı ve bahar festivalidir (Fotoğraf, Smithsonian Ulusal Asya Sanatı Müzesi'nin izniyle kullanılmıştır)

Arasteh, tıpkı diğer kültürel kutlamalar gibi, Nevruz'da da yemeklerin hikayeleri ve anlamları olduğunu söylüyor. Yeni başlangıçları temsil eden "sabzi polo ba mahi"den (balıklı otlu pilav) yeniden doğuşu simgeleyen "kuku sabzi"ye (yeşil, otlu bir omlet) kadar her yemeğin bir amacı var. Hiçbir İran ziyafeti, "şirini" yani kekler, tatlılar ve hamur işleri olmadan tamamlanmış sayılmaz. Her biri Farsçada "seen" olarak telaffuz edilen "s" harfiyle başlayan yedi öğe:

sib (elma): doğurganlık ve güzellik

sonbol (sümbül): koku

serkeh (sirke): ölümsüzlük ve sonsuzluk

senjed (yabani zeytin): doğurganlık ve aşk

sabzeh (bir kapta yetişen buğday, arpa veya mercimek filizi): yeniden doğuş

samanu (buğday filizi pudingi): tatlılık

sekkeh (paralar): zenginlik

Masaya ayrıca şunlar gibi başka nesneler de konulabilir:

bilgelik ve yaratılışın ışığını yansıtmak için bir ayna

14. yüzyıl yazarı Hafız'ın bir şiir kitabı veya Kur'an-ı Kerim'in bir kopyası

Uzayda yüzen Dünya'yı temsil etmek için bir kase suda yüzen bir portakal

kutsal ateşi simgelemek için mumlar

doğurganlığı temsil etmek için süslü yumurtalar

21 Mart-4 Nisan Shubun (İlkbahar Ekinoksu)

Çiftçiler Almanağı'na göre, ekinoks gündüz ve gece uzunluklarının neredeyse eşitlendiği zamanı işaret eder. Bugünden itibaren ve Yaz Gündönümüne kadar, gündüz saatleri kademeli olarak uzayacaktır.

Bir gök cismi Güneş'e ne kadar yakınsa, yörüngesinde o kadar hızlı hareket etmek zorundadır; yerçekimi bunu gerektirir. Bu temel, doğal yasa 400 yıl önce gökbilimci Johann Kepler tarafından kanıtlanmıştır (Fotoğraf: Farmers’ Almanac)

Ocak başlarında Güneş'e 3,1 milyon mil daha yakınız (perihelion), Temmuz başlarında ise en uzaktayız (aphelion). Bu, soğuk aylarda, Güneş'e en yakın olduğumuz zamanlarda, uzaydaki yörüngemizde en hızlı şekilde hareket ettiğimiz anlamına gelir; bu nedenle kış aylarında gün sayısı daha kısadır. Temmuz ayında, Güneş'ten daha uzakta olduğumuz için daha yavaş hareket ederiz; bu nedenle yaz aylarında gün sayısı daha uzundur.

Yaz — 93,641 gün

Sonbahar — 89,834 gün

Kış — 88,994 gün

İlkbahar — 92,771 gün

Peki, Güneş'ten daha uzakta olmamıza rağmen Temmuz neden daha sıcak? Ve Güneş'e daha yakın olmamıza rağmen Ocak neden daha soğuk? Cevap: Kuzey yarımküre, Haziran sonlarında Güneş'e doğru 23,5 dereceye kadar eğiktir ve Aralık sonlarında Güneş'ten uzaklaşır. İlkbahar ve Sonbahar Ekinoksları sırasında Dünya eğik değildir.

Mevsimlik Balık/Et/Meyve/Sebze/İçecek

Balık: Sayori (yarım gagalı balık), uzun alt çenesi ve kısa, üçgen üst çenesiyle ayırt edilen, esas olarak Hemiramphidae familyasına ait ince, yüzeyde yaşayan bir balıktır.

Sebzeler: Nira sarımsaklı soğan (Allium tuberosum), uzun, düz, çimen benzeri yaprakları ve güçlü sarımsak benzeri aromasıyla oldukça besleyici yeşil yapraklı bir sebzedir. Özellikle Doğu Asya mutfağında, kızartmalarda, çorbalarda ve gyoza mantılarında popülerdir. Beta-karoten, E vitamini ve B1 vitamini açısından zengindir. Korecede daha yaygın olarak Asagi Gochu (아사기고추) olarak bilinen Asagi, salatalık benzeri çıtır dokusu ve hafif, acı olmayan tadıyla bilinen bir tür melez yeşil biberdir.

Mevsim çiçeği: Kafkas Gülü (Daphne Odorata)

Çin'e özgü ve daha sonra Japonya ve Kore'ye yayılan, kışın çiçek açan nadir bitkilerden biridir. Gardenya ve osmanthus ile aynı kimyasal özü paylaştığı için, onlara çok benzeyen hoş bir kokuya sahiptir.

Yoğun kokusu nedeniyle, daphne odora (kış defnesi), Korecede şiirsel olarak chullihyang – bin mil öteden gelen koku – ve Japoncada jinchōge olarak da adlandırılır

Dünya takvimleri

Hindistan, Bangladeş, Nepal ve Sri Lanka'da kullanılan Hint takvimlerinde altı mevsim vardır: yaz, muson, erken sonbahar, geç sonbahar, kış ve ilkbahar.

Kanada’nın yerlileri Cree’lerin takviminde de altı mevsim vardır; normal dört mevsime geç ilkbahar ve buzun donması da eklenir.

Hint yazı, sert bir don olayından sonra sonbaharda bazen meydana gelen sıcak bir mikro mevsim için genellikle kullanılan terimdir, tıpkı Galce bir mevsim olan "kazların küçük sonbaharı" gibi.

Avustralya'daki Gulumoerrgin dil grubunun üyeleri, yoğun çiğ zamanı, şiddetli rüzgar zamanı ve mızrak otu ve kaz yumurtası zamanı da dahil olmak üzere yedi mevsim gözlemler.

Kadife mevsimi, Kırım'da hoş bir şekilde sıcak ama çok sıcak olmayan, kadife giymek için (kürk yerine) tam doğru zaman olan bir ilkbahar dönemini ifade eder.

72 mikro mevsim nedir?

Çin kökenli geleneksel bir takvim kullanılarak bir yıl, her biri yaklaşık beş gün süren ve doğadaki ince değişimleri ve küçük değişiklikleri yakalayan 72 kō'ya (beş günlük dönem veya mikro mevsim) ayrılmıştır. 1685 yılında Japon astronom Shibukawa Shunkai tarafından Japonya'ya uyarlanmıştır. Ancak dünyanın herhangi bir yerindeki herkes bu mevsimleri doğayı keşfetmek, yemek pişirmek ve doğanın nimetlerinden faydalanmak için bir başlangıç noktası olarak kullanabilir. Beslenme açısından yiyeceklerle derin bir bağlantıyı, fermantasyon gibi yerel ve kadim teknikleri vurgular ve mevsiminin zirvesindeki malzemelerle bilinçli bir şekilde yemek pişirme yöntemini, beslenme ve farkındalık felsefesini destekler.

 


© T24