Son yazımda süper yapay zekâyı tartışmaya açmıştım. Bu tartışma, insan soyunun nasıl evrileceğinden tutun da insan soyunun son bulacağı yorumlarına kadar gitti.

Süper Zekâ döneminde insan soyunun yaşayacağı evrimi, 14.08.2023 tarihinde T24’deki “Yaşam 3.0 ile ilgili Tartışmalar” başlıklı yazımda yazmıştım. Şimdi bu yazıyı özetleyerek ve biraz da güncelleyerek tekrar tartışmaya açıyorum.

Bu noktada Max Tegmark’ın ortaya koyduğu “Yaşam 3.0” kavramı, insanlık tarihini ve geleceğini anlamak açısından güçlü bir teorik çerçeve sunmaktadır. Tegmark, yaşamı üç temel aşamada inceleyerek, özellikle yapay zekânın gelişimiyle birlikte ortaya çıkabilecek yeni bir varoluş biçimine dikkat çekmektedir. [1]

Yaşamın üç aşaması: 1.0’dan 3.0’a

Tegmark’a göre yaşam, üç temel evrede incelenebilir:

Yaşam 1.0: Biyolojik evrimin hakimiyeti

Yaşam 1.0, yaklaşık dört milyar yıl önce başlayan ve insanın ortaya çıkışına kadar süren dönemi kapsar. Bu aşamada tüm canlılar, hem fiziksel yapıları (donanım) hem de davranışsal özellikleri (yazılım) açısından tamamen biyolojik evrime tabidir. Canlılar kendi gelişim süreçlerine bilinçli bir müdahalede bulunamaz; değişim yalnızca genetik aktarım ve uzun zaman dilimlerine yayılan evrimsel süreçlerle gerçekleşir.

Yaşam 2.0: Kültürel evrim ve insan

İnsanın ortaya çıkışıyla başlayan Yaşam 2.0, en belirgin özelliğini kültürel evrim ile kazanır. İnsan, öğrenme, dil geliştirme, bilgi biriktirme ve bu bilgiyi nesiller arası aktarabilme yeteneğine sahiptir. Bu durum, insanın kendi “yazılımını” geliştirebildiğini gösterir.

İnsan, doğuştan sınırlı bir biyolojik kapasiteyle dünyaya gelir; ancak yaşamı boyunca edindiği bilgilerle bu kapasiteyi sürekli genişletir. Bu bağlamda her yeni bilgi bir “veri”, her yeni öğrenme alanı ise bir “modül” olarak düşünülebilir. Böylece insan, yaşamı boyunca kendi yazılımını güncelleyebilen bir varlık haline gelir.

Bununla birlikte insanın temel sınırı, donanımını yani fiziksel yapısını değiştirememesidir. Ancak günümüzde biyoteknoloji ve 3D üretim teknolojileriyle yapay organların kullanılmaya başlanması, insanın bu sınırı aşmaya başladığını göstermekte ve bu nedenle günümüz insanı “Yaşam 2.1” olarak tanımlanmaktadır.

Yaşam 3.0: Yapay zekânın yükselişi

Yaşam 3.0, yapay zekânın yalnızca öğrenen değil, aynı zamanda kendi kendini geliştirebilen bir yapıya ulaşmasıyla başlayacaktır. Bu aşama, Genel Yapay Zekâ’nın (AGI) ortaya çıkışı ve sonrasında Süper Yapay Zekâ’ya evrilmesiyle karakterize edilir.

Bu yeni yaşam formunun en ayırt edici özelliği, hem yazılımını hem de donanımını tasarlayabilmesidir. Tegmark bu ayrımı üç temel soruyla açıklar:

© T24