İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi, kurum anayasanızdan büyük mü?
Diğer
T24 Haftalık Yazarı
25 Ocak 2026
Gıcırdayan kapılar, ayakları dengesiz masalar, rayından çıkmış perdeler, yıpranmış duvar kağıtları, döşemesi lekeli koltuklar, çatlak su bardakları… İş dünyasının bunlara tahammülü yok. Bugün büyük şirketlerin genel merkezleri, müşteri ile buluşulan mağazaları, hatta geçici kurulan standları bile son derece şık, adeta kusursuz. Üretim tesislerinde kullanılan makineler gıcır gıcır, bakımları yapılmış, temizlenmiş… Arıza ihtimalleri en aza indirilmiş, aksiliğe yer yok, sigortalanmış.
Peki bu gıcırdamayan kapıları açan, ayakları gayet dengeli masalarda saatlerini geçiren, bilmem kim mimarın tasarladığı ofislerde pahalı kıyafetleriyle görev yapan çalışanların sağlığı ne durumda? Hiç düşünmeden “gıcır gıcır” diyebilir miyiz? İşyerlerinin fiziksel standartlarını koruyan sertifikalar ve kuralların bir benzerinin kurum anayasalarında insan kaynağı için geçerli olduğunu söyleyebilir miyiz?
Madde 23. 1. Herkesin çalışma, işini özgürce seçme, adil ve elverişli koşullarda çalışma ve işsizliğe karşı korunma hakkı vardır. 2. Herkesin, herhangi bir ayrım gözetilmeksizin, eşit iş için eşit ücrete hakkı vardır. 3. Çalışan herkesin, kendisi ve ailesi için insan onuruna yaraşır bir yaşam sağlayacak düzeyde, adil ve elverişli ücretlendirilmeye hakkı vardır; bu, gerekirse, başka toplumsal korunma yollarıyla desteklenmelidir.
Dünya Ekonomik Forumu’nun (WEF) Healthy Workforces girişimine dahil olan McKinsey Health Institute’un raporu* açıklıyor: Küresel çapta işyerindeki “tükenmişlik” sinyalleri ve bütünsel sağlığındaki düşüş, çalışanların yüzde 50’sinden fazlasında görülüyor. Ayrıca, araştırmaya katılan çalışanların yaklaşık yüzde 80’i kendini cinsiyet gibi “bir azınlık faktörü” konusunda da mağdur hissediyor. Bu durum da çalışan sağlığı üzerinde ek baskı ve risk oluşturuyor.
Konuyu maliyetler açısından değerlendiren veriler de paylaşmışlar: Aynı rapora göre, çalışanların yarısından fazlasının sağlık durumu işyeri verimliliğini yüzde 10 ile yüzde 20 seviyelerinde düşürebiliyor. Kötü zihinsel sağlık nedeniyle iş gücünün küresel ekonomiye maliyetinin yılda 2,5 trilyon dolar olduğu; 2030’a kadar bu rakamın 6 trilyon dolara çıkabileceği öngörülüyor.........
