7582 sayılı torba kanunla Kurumlar Vergisi Kanunu’na eklenen geçici 19 uncu madde ile düzenlenen yeni varlık barışı uygulamasının, özü itibariyle, eski düzenlemelerden farkı yoktur.

Son yıllarda ekonomi politikalarının önemli bir aracı haline gelen ve belli aralıklarla tekrarlanan bu uygulamanın özü,

- Yurt dışında bulunan varlıkların (para, döviz, altın, hisse senedi, tahvil ve diğer menkul kıymetlerin) Türkiye’ye getirilerek ekonomiye kazandırılması,

- Türkiye’de yerleşik gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin Türkiye’de bulunan ancak kanuni defter ve kayıtlarında yer almayan (kayıt dışında bulunan) aynı tür varlıklarının benzer şartlarla bildirime konu edilerek kayda alınmasıdır.

Ayrıca, gelir ve kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunmayanlara da bildirimde bulundukları yurt dışındaki varlıklarını bildirim tarihinden itibaren 2 ay içinde Türkiye’ye getirmeleri, yurt içindeki varlıklarını ise bildirim tarihi itibarıyla banka veya aracı kurumlara yatırmak suretiyle tevsik etmeleri şartıyla, defterlere kayıt yapma şartı aranmaksızın varlık barışından yararlanma imkânı getirilmiştir.

Varlık barışının en önemli avantajı, “vergi koruması” sağlamasıdır. Düzenlemeye göre, uygulama kapsamında banka veya aracı kurumlara bildirilen (yurt dışı ve yurt içi) varlıklara isabet eden tutarlara ilişkin hiçbir suretle vergi incelemesi ve vergi tarhiyatı yapılmayacaktır.

Yani bu bildirim işleminden hareketle bir vergi incelemesi başlatılmaz veya bildirilen varlıklara ilişkin beyan edilmeyen veya eksik beyan edilen bir durum varsa vergi tarhiyatı yapılmaz.

Ancak başka nedenlerle başlayan vergi incelemeleri ile takdir komisyonu kararları sonucu bulunan matrah farklarının bildirilen varlıklarla kesin ve net ilişkisi belirlenemezse; bildirilen tutarlar, bulunan matrah farkından indirilmeksizin tarhiyat yapılabilir.

Görüldüğü gibi, yeni varlık barışında da başka nedenlerle yapılacak incelemeler sonucunda tespit edilecek matrah farklarından, bildirilen tutarların otomatik olarak mahsup edilmesi imkânı bulunmamaktadır.

Ayrıca düzenlemede, korumanın vergiyle sınırlı olduğu, diğer mevzuat (kara para, terörün finansmanı vs.) uyarınca alınması gereken tedbirlerin bu düzenlemeden etkilenmeyeceği açıkça hükme bağlanmıştır. Bu konu da önemlidir. Bildirimde bulunacaklarının bunu dikkate almaları gerekir.

Bu genel girişten sonra detaylara geçebiliriz.

Bu konuya ilişkin tebliğ taslağı 4 Haziran 2026 tarihinde Gelir İdaresinin web sayfasında kamuoyunun bilgisine sunulmuştur. Aşağıdaki açıklamalar bu taslak ve önceki uygulamalar dikkate alınarak yapılmıştır.

1. Kapsam ve bildirim

Yurt dışında bulunan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının, 31/7/2027 tarihine (bu tarih dâhil) kadar Tebliğin 1 no.lu ekinde yer alan form ile Türkiye’deki bankalara veya (menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarına münhasır olmak üzere) aracı kurumlara bildirilmesi mümkündür.

Aynı şekilde gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri, sahip oldukları ve Türkiye’de bulunan ancak yasal defter kayıtlarında yer almayan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarını, 31/7/2027 tarihine kadar (bu tarih dâhil) Tebliğin 1 no.lu ekinde yer alan form ile bankalara veya (menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarına münhasır olmak üzere) aracı kurumlara bildirilebilirler.

Şahıs şirketleri ile adi ortaklıkların gelir veya kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunmuyor, bunlar adına stopaj ve katma değer vergisi yönünden mükellefiyet tesis ediliyor. Bu kapsamda, şahıs şirketleri ile adi ortaklıklar adına da bildirimde bulunulması mümkündür.

Gelir ve kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunmayanların da gerek yurt dışında gerekse Türkiye'de bulunan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları için bildirimde bulunmak suretiyle madde hükmünden yararlanabilmeleri mümkündür. Bu kişilerin yurt dışındaki varlıklarını Türkiye’ye getirmeleri, yurt içindeki varlıklarını ise bildirim tarihi itibarıyla banka veya aracı kurumlara yatırmak suretiyle tevsik etmeleri zorunludur.Defter tutmadıkları için, bu durumdakilerin bildirdikleri varlıkları kayıtlarına almaları söz konusu değildir.

Önceki düzenlemelerin aksine kapsam yurt içi ve yurt dışı varlık bildirimi için aynı şekilde düzenlenmiş bulunuyor. Başka bir ifade ile yurt içi varlık bildiriminde taşınmazlar kapsam dışına çıkarılmış bulunuyor. 

Gerçek ve tüzel kişilerce bu kapsamda banka/aracı kurumlara yapılacak bildirimlerin, yetkili kılınmış vekiller veya kanuni temsilciler tarafından da yapılabilmesi mümkün bulunuyor.Gerçek ve tüzel kişilerin, yurt dışı ve yurt içi varlık barışına ilişkin olarak vergi dairelerine herhangi bir bildirimde bulunmalarına gerek yok!

Mükellefiyeti bulunmayan kişiler bildirimde bulundukları gerekçesiyle vergi mükellefiyeti tesis ettirmeye zorlanamaz.

Tabii ki bu kişilerden işletmeleri nedeniyle sürekli gelir veya kurumlar vergisi mükellefiyeti tesis ettirmek zorunda olmayanları anlamak gerekir.

Kira, alım satım kazancı vs. gelirler nedeniyle defter tutmak zorunda olmayan ve süreksiz mükellefiyet kapsamında beyanname vermek zorunda olan ve olmayan kişiler, bu fasıldan, yani gelir ve kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunmayanlar kapsamında yurt içi ve yurt dışı varlık barışından yararlanabilirler.

2. Bildirim usulü

Varlıklar için tek bir bildirim verilmesi esastır. Ancak bildirim süresi sonuna (uzatma halinde uzatılan süre sonuna) kadar birden fazla bildirim verilmesi veya verilen bildirimlerin düzeltmeye konu edilmesi mümkündür.

3. Kapsama girmeyen varlıklar dönüştürülerek uygulamadan yararlanılabilir mi?

Kapsama girmeyen varlıkların (örneğin taşınmazların) 31/7/2027 tarihine kadar kapsamdaki varlıklara dönüştürülerek varlık barışı hükümlerinden yararlanılması mümkündür.

4. Bildirilen varlıklara belli bir tarih itibarıyla sahip olma ve bunu tevsik etme şartı var mıdır?

Varlıklara belli bir tarih itibariyle sahip olma ve bunu tevsik etme şartı yoktur. Dolayısıyla, varlıklara düzenlemenin yayımlanmasından önceki veya sonraki bir tarihte sahip olunması uygulanmadan yararlanmaya engel teşkil etmeyecektir.

Ancak, önceki uygulamalara paralel olarak taslak tebliğde de belirtildiği üzere, kapsama giren varlıkları 4/6/2026 tarihinden önce yetkili kuruluşlarca düzenlenen bir vekalet veya temsil sözleşmesine istinaden değerlendirmeye yetkili olanların, bu tarih itibarıyla sahip oldukları ve yurt dışında bulunan varlıklarının, şirket adına bildirime konu edilmesi mümkündür.

Bu durum dışında ne yasal........

© T24