7–9 Mart 2026 tarihleri arasında Tahran çevresindeki Şehran, Karaj ve Rey petrol rafinerilerinde çıkan büyük yangınlar, atmosfere yaklaşık 47.000 ton sera gazı ve tonlarca zehirli partikülle birlikte kara bir duman kütlesi bıraktı. Tahran sakinleri araçlarının ve binalarının üzerini kaplayan yağlı siyah bir tabaka ile uyandı; İran Kızılayı buna "kara yağmur" adını verdi. Peki bu zehirli bulutlar Türkiye'ye ulaşabilir mi? Ulaşırsa vatandaşlar ne yapmalı?

HAVAYA NE KARIŞTI? ZEHİRLİ MADDELER

Petrol yangınlarında havaya karışan başlıca tehlikeli maddeler şunlardır:

• Kükürt dioksit (SO₂) ve azot oksitler (NOₓ): Asit yağmurunun ham maddesi. Solunum yollarını yakıcı şekilde tahriş eder.

• PM2.5 ve PM10 ince partiküller siyah karbon (kurum): Kanserojen; akciğerin en derinlerine kadar nüfuz eder, kandan geçer.

• PAH'lar (polisiklik aromatik hidrokarbonlar): Benzen gibi kanserojen bileşikler içerir; uzun süreli maruziyette kanser riski yaratır.

• Karbon monoksit (CO): Kanda oksijen taşıma kapasitesini düşürür, yüksek dozda ölümcüldür.

• Ağır metaller (nikel, vanadyum, kurşun): Ham petrole özgü; toprakta ve gıdada birikerek uzun vadeli zarar verir.

DUMANLAR TÜRKİYE'YE GELİR Mİ?

11 Mart 2026 itibarıyla rüzgârlar doğu ve kuzeydoğuya esmekte olup duman kütlesi Türkmenistan, Kazakistan ve Pakistan üzerinden ilerlemiştir. Ancak bu durum her zaman geçerli değildir.

İki kritik meteorolojik senaryo

Senaryo 1 — Basınç düzeni değişimi: İran ve Kafkasya üzerinde yüksek, Türkiye veya Karadeniz üzerinde alçak basınç oluştuğunda hava doğudan batıya akar. Tahran'dan Doğu Anadolu'ya mesafe yaklaşık 1.500–2.000 km olup uygun rüzgârda 2–4 gün içinde ulaşılabilir.

Senaryo 2 — Sıcaklık Terselmesi (İnversiyon): En tehlikeli durum budur. Normal koşullarda hava yükseldikçe soğur ve kirleticiler atmosfere dağılır; inversiyon koşullarında ise üst katlardaki ısınmış hava bir "kapak" oluşturur. Kirleticiler soluma seviyesinde hapsolarak konsantrasyon dramatik biçimde artar.

Etkilenecek ilk Türkiye illeri: Van, Hakkari, Iğdır, Ağrı, Şırnak ve rüzgâr güçlenirse........

© SuperHaber