menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

ZALİM DEĞİŞTİ, ZULÜM DEĞİŞMEDİ!

7 0
18.10.2026

Bir toplumun en büyük yenilgisi, eski efendisinden kurtulup yeni efendisinin önünde eğilmeye başlamasıdır.

Bir toplumun çöküşü, her zaman kötülüğün güçlenmesiyle başlamaz. Bazen iyiliğin susmasıyla, haksızlığın sıradanlaşmasıyla, dün kabul edilmeyenlerin bugün normal karşılanmasıyla başlar. İnsanlar bir süre sonra yanlışın kendisini değil, yanlışla yaşamayı sorgulamayı bırakır.

George Orwell’in Hayvan Çiftliği, tam da bu çürümenin hikayesidir. İlk bakışta bir çiftlikte yaşayan hayvanların mücadelesini anlatır. Oysa satırların arasında iktidarın doğasını, insanın güç karşısındaki değişimini, sömürülenlerin nasıl yeniden sömürüldüğünü ve özgürlük uğruna başlayan bir mücadelenin nasıl yeni bir esarete dönüşebildiğini görürüz.

Çünkü bazı hikayeler hayvanları anlatır; ama asıl meselesi insandır.

Özgürlük diye başlayan yolculuk

Manor Çiftliği’nde hayvanlar çok çalışıyor, az yiyiyor, emeklerinin karşılığını alamıyordu. Üretiyorlar ama refah içinde yaşayamıyorlardı. Yorulan onlardı, kazanan başkalarıydı. Hayatları, kendileri adına karar verenlerin insafına bırakılmıştı.

Sonra Koca Reis çıktı karşılarına. Onlara insanların hükmetmediği, bütün hayvanların özgür ve eşit yaşayacağı bir dünya hayalinden söz etti.

Hayvanlar inandı. Çünkü insan, en çok çaresiz kaldığında umuda sarılır. Bir gün daha adil bir hayatın mümkün olabileceğine inanmak, bazen bütün yorgunluklardan daha güçlüdür.

Ayaklandılar. Bay Jones’u çiftlikten kovdular. Yeni bir düzen kurdular ve duvara büyük bir ilke yazdılar:

Bütün hayvanlar eşittir.

Hikayenin en umutlu cümlesi, aynı zamanda en ağır sınavın başlangıcıydı.

Çünkü bir düzeni yıkmakla adil bir düzen kurmak aynı şey değildir. Bir zalimi göndermekle zulmü ortadan kaldırmak, bir devrimi gerçekleştirmekle onun değerlerini yaşatmak birbirinden bütünüyle farklıdır.

Değişim, yalnızca koltukların el değiştirmesi değildir. Asıl değişim, o koltuklarda oturanların gücü kullanma biçiminde ve toplumun o gücü denetleyebilme iradesinde ortaya çıkar.

Aksi halde dün özgürlük isteyenler, yarın başkalarının özgürlüğünü sınırlayan kişilere dönüşebilir.

İktidarın değişmeyen yüzü

Napolyon ile Snowball arasındaki mücadele, çiftliğin kaderini değiştirdi. Snowball yeni fikirler üretiyor, çiftliğin gelişmesini savunuyordu. Napolyon ise iktidarı bütünüyle elinde toplamak istiyordu.

Sonunda köpeklerini Snowball’un üzerine saldı ve onu çiftlikten kaçırdı. Ardından ortak karar alma toplantılarını kaldırdı. Hayvanların söz hakkı ellerinden alındı; yönetim tek kişinin iradesine bırakıldı.

Bundan sonra yalnızca kararlar değil, gerçekler de yönetilecekti.

Dün karşı çıkılan yel değirmeni projesi bugün savunuluyor, kurallar gizlice değiştiriliyor, yaşanan her sorunun sorumlusu olarak uzaktaki bir düşman gösteriliyordu. Yönetimin sözcüsü Squealer, her yanlışın üzerini örtecek bir gerekçe buluyordu.

Yalan tekrarlandıkça gerçek bulanıklaşıyor, korku büyüdükçe itiraz küçülüyordu.

İktidarın en tehlikeli hali, yalnızca insanları yönetmeye başladığı an değildir. Kendi çıkarını toplumun çıkarı, kendi kararını mutlak doğru, kendisine yöneltilen eleştiriyi düşmanlık olarak sunmaya başladığı andır.

Çünkü hesap vermeyen güç, zamanla kendisini hesap sorulamaz sanır. Güç yozlaştırır; mutlak güç mutlaka yozlaştırır.

Ancak burada yalnızca yöneticilerin sorumluluğundan söz edemeyiz. Bir toplumun geleceği, yönetenlerin niyetleri kadar, yönetilenlerin sorgulama cesaretine de bağlıdır. Eleştirinin susturulduğu, farklı düşüncenin tehdit sayıldığı, gerçeği söyleyenlerin yalnız bırakıldığı yerde yanlışlar kendilerine güvenli bir alan bulur.

Bir süre sonra insanlar, neyin doğru olduğunu araştırmak........

© Sonsöz