Başakşehir’den Bakırköy’e doğru İstanbul’un derelerinden biri akar. Başakşehir sınırları içerisinde doğar, Küçükçekmece sınırlarını geçerek havaalanı kavşağına ulaşıp yolunu Bakırköy’e çevirir, Ataköy yakınlarından denize dökülür. Ayamama Deresi’dir adı. Aya “hacı”, Mama da “anne” demek. Eskiden, etrafı bağ-bostanmış. Şimdi sadece bir beton çölü. Sağcı-piyasacı Turgut Özal başlattı Ayamama kıyısında bu betonlaşma modasını. Önce medya kuruluşlarını taşıdılar dere kenarına. Sonra hastane, kumarhane ve otelleri bu hat üzerine taşımayı planladılar. Kumar işi Ömer Lütfü Topal olayı ile patlayınca yasaklandı, onun yerine birbirinden şekilsiz, birbirinden ucube alışveriş ve iş merkezleri, oteller, ne idüğü belirsiz yüksek binalar yükseliyor şimdi.

Adının kökeni konusunda rivayet muhtelif. Bir görüşe göre adın sahibi aynı adlı bir Ortodoks azizi. Peygamber İsa'nın annesi Meryem'i işaret ettiğine, Kutsal Anne, inananlar da var. Aynı kapıya çıkar sonuçta, aynı denize dökülür hepsi.

Liseyi bitirdikten sonra kıyısındaki bir çiftlikte çalıştım teknisyen olarak, lojmanında kıyısındaki kurbağaların seslerinin eşliğinde uyudum. Verimli tarım alanlarıyla çevriliydi. Üstünde pek çok tarihi köprü ve Bizans döneminden kalma ayazmalar vardı. 1950'li yıllarda İstanbul'a göç başlayınca derenin çevresi de kuşatılmaya başlandı. Buralarda fabrikalar kuruldu, atıkları dereye yönlendirildi, suyu kirletildi. Yatağı değiştirildi, yeni yollara ihtiyaç vardı. Sonra üstü kapatıldı, görünmez oldu. Artık köprülere de ihtiyaç yoktu. Papaz Köprüsü ve Çobançeşme Köprüsü geriye kalanlardır.

Papaz Köprüsü 16. yüzyılda Mimar Sinan tarafından inşa edildi. Dere hala altından akıyor ama özellikle aramıyorsanız görmeniz mümkün değil. Beton şehir örtmüş üstünü. Çobançeşme Köprüsü’nün ise dere ile bir bağı kalmadı çünkü dere yatağı değiştirildi. Ortalıkta öylesine duruyor şimdi. Doğu Roma İmparatorluğu zamanında inşa edilen ilki yıkılmış, Mimar Sinan tarafından altı kemerli olarak yeniden inşa edilmiş. Kervanlar Topkapı surlarından çıktıktan sonra bu köprüden geçip Küçükçekmece ve Büyükçekmece köprülerini aştıktan sonra Haramidere’deki köprüye doğru ilerlerdi. Bu eski İstanbul-Edirne yoludur.

Papaz Köprüsü 2009’daki selde hasar gördü. Biraz onarılıp ayakta kalması sağlandı, olup bitenlerin tanığı. O yıl kıyısındaki yağmaya, talana daha fazla dayanamayan dere taştı. Sel olup önüne ne çıktıysa sürükleyip götürdü. Götürdükleri arasında 7 tekstil işçisi kadın da vardı. İkitelli TIR parkında uyuyan 6 şoför uykularında can verdi. İkitelli ve Halkalı‘da 8 ceset daha bulundu sonra. İki günde 31 can yitip gitti o taşkında, yüzlerce araç........

© soL