Noktürn, Türkçeye gece müziği olarak çevriliyor. Sadece müzikte kullanılan bir kelime olmayıp şiirde, resimde ve diğer sanatsal üretimlerde seyirci ile oluşan hüzünlü iletişimi anlatmak için kullanılsa da en çok klasik müzikte bir tür olarak biliniyor. Chopin’in 21 parçalık noktürnleri, bu türün ünlü olanlarından.1 Bugün ele alacağımız resim de adını, Chopin hayranı bir amatör müzisyen ve koleksiyonerin, ressam James McNeill Whistler’ın bir resmine noktürn demesiyle alıyor.

“Mavi ve Altın Noktürn: Valparaíso Körfezi” resminin hikayesi, 1866 yılının 31 Mart sabahı saat 7’de İspanyol donanmasının Şili’nin Valparaíso kıyılarını vurmak üzere açığa demirlemesiyle başlar. Körfezin gece sakinliğini mavi ve altın renklerin hâkim olduğu bir paletle huzurlu bir şekilde anlatan resim, bombardımandan bir gece önce yapılmıştır. Empresyonistlerin ışığından etkilenen Whistler’ın fırçası onlardan ayrılarak daha tonal renklerin kullanıldığı renk düzenlemelerine odaklanır. Gemilerin direkleri sisler içinde belli belirsiz uzanır ve resmin soyut niteliği rüya gibi bir atmosfer yaratır. Ortaya çıkan zamansız, içe dönük bir gece resmidir. Ama sabah olduğunda, resimde görülen gemilerin İspanyol bombalarıyla yok olacağı gerçeği, resmi bir tarihsel kanıta dönüştürür.

ABD Massachusetts doğumlu ve o sırada Londra’da yaşayan bir ressam olan Whistler’ın tam da İspanyol saldırısı öncesinde Şili’de ne işi vardır? Bu soru uzun yıllar sırrını korumuş ve halen cevabı net değildir. Bir görüşe göre Whistler’ın Şili’ye gidişinin sebebi politiktir. Diğer bir görüş ise silah kaçakçısı olabileceğini ve sadece para için gittiğini söyler. Bu görüşlere yer vermeden önce sanatçının maceralı hayatına kısaca değinmekte yarar var.

Çocuk yaşta resme olan ilgisi fark edilen Whistler’ın babası mühendistir ve 1842 yılında, Whistler 8 yaşındayken, Rus İmparatoru I. Nikolay tarafından Saint Petersburg (o sırada adı Sankt-Petersburg)-Moskova hattında çalışmak üzere işe alınır. Ailece Sankt-Petersburg’a taşınırlar. Whistler henüz 11 yaşındayken Kraliyet Resim Akademisine kaydolarak canlı model üzerinde anatomi öğrenme ve geleneksel resim eğitimi alma fırsatı bulur. Rusya’da yaşadıkları yıllarda akrabalarının yaşadığı Londra’ya sık sık ziyarete giderler. Whistler, Londra’da fotoğraf sanatçısı olan kuzenini örnek alarak çocukluğundan itibaren........

© soL