menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

'Algoritmik soykırım çağı'nın yanlış sorusu: Yapay zekâ insanlığı yok edebilir mi?

69 0
16.09.2026

Yapay zekâ şirketi Anthropic’in bir çalışanı, geçtiğimiz hafta bir istifa mektubu yayınladı ve hem başka bir yapay zekâ şirketi olan Open AI’ı hem de Anthropic’i işaret ederek "bugün Anthropic'ten istifa ettim. İki şirket de sorumlu davranmıyor. Doğrudan 'kendi kendini geliştiren süper zekâya' doğru koşuyorlar ve hepimizin hayatıyla kumar oynuyorlar" dedi. Mektubun daha çarpıcı olan kısmı ise yapay zekânın insanlığın sonunu getirebileceğine dair şu satırlardı: 

"Yapay zekâyı inşa eden insanlar, bu teknolojinin bu on yılın sonuna kadar hepimizi öldürebileceğine gerçekten, tüm samimiyetleriyle inanıyorlar. Başka hiçbir insan faaliyeti bu düzeyde bir tehlike barındırmıyor. (…) İş arkadaşlarımdan kelimesi kelimesine duyduğum şeyler var. Önümüzdeki 1-2 yılın insanlık için 'hasat zamanı/kritik dönem' ya da 'son oyun’ olduğunu söylüyorlar.”

Bu açıklamanın hemen ardından Anthropic CEO’su Dario Amadei’nin açıklaması geldi ve Amadei, mektubu teyit edecek bir şekilde yapay zekânın yaklaşık bir yıl içerisinde bütün interneti ele geçirebileceğini, önümüzdeki on yıl içerisinde bütünüyle kontrolden çıkıp insanlığın sonunu getirebilme ihtimalinin ise yüzde 10’dan fazla olduğunu söyledi. 

Amadei tüm bunların ardından giderek oligarşik bir niteliğe kavuşan dev teknoloji şirketlerinden beklenmeyecek bir çözüm önerisi sundu, bu öneri ise “yavaşlama” idi; yani teknoloji şirketlerinin yapay zekâyı bu kadar hızlı bir şekilde geliştirmesi yerine denetimlere açık olunmalı, birtakım standartlara gidilmeli, yasal düzenlemeler yapılmalı ve devletler arasında bir koordinasyon kurulmalıydı. Amadei’nin bu çağrısına diğer şirketlerden hızlıca gelen yanıt da açıkçası beklenmedikti; Elon Musk ve Open AI’ın sahibi Sam Altman, Amadei’ye destek verdi, çeşitli şirketlerden 1300 çalışan da “yavaşlama” yanlısı bir bildiriye imza attı.

Sürecin neden bu kadar hızlı geliştiğini, bu “yavaşlama” çağrısının gerisinde ne olduğunu, sahiden insanlığın yok oluşuna dair bir kaygının mı yoksa teknik, mali, ekonomik birtakım kaygıların mı ağır bastığını henüz bilmiyoruz. En akla yatkın açıklamalardan biri ise hedefin Çin’in hızını durdurmak olduğu. Sahiden de nasıl ki Batı doğayı mahvedip bütün insanlığı ekolojik bir krizin eşiğine getirdikten sonra Çin’in sanayileşmesini durdurmak adına karbon salınımını azaltma çağrısı yaptıysa, bu çağrı da benzer bir amaç taşıyor olabilir.

Meselenin ne olduğu elbette ki anlaşılacaktır; bizi bu yazı bağlamında ilgilendiren şey ise yapay zekânın insanlığın sonunu getirebileceğine dair açıklamaların, sanki bugün yapay zekâ insanlığa karşı kullanılmıyormuş, çoktan ölüm siyasetinin teknolojisi haline getirilmemiş ve küresel savaş makinesine entegre edilmemiş gibi yapılıyor olması. Oysa ordular yapay zekâyı çoktan makinenin bir parçası yaptılar ve onu insanlığa karşı ve kendilerini de insanlıktan çıkaracak bir şekilde, en distopik yöntemlerle zaten kullanıyorlar. Bunun baş adresi ise distopya için adeta bir laboratuvar haline getirilen Filistin ve Gazze elbette.

Anthropic çalışanının mektubunun yayınlandığı günlerde, “NAZA” adlı bir belgesel Venedik Film Festivali’nde Jüri Özel Ödülü’nü aldı. Belgeseli yazan ve yöneten Yuval Abraham ile Rachel Szor İsrail vatandaşıydı ve ikili tıpkı bir önceki filmleri “Başka Bir Toprak Yok”ta olduğu gibi bu filmde de yine İsrail’in Filistin işgalini ve Filistin topraklarındaki zulüm politikalarını anlatmışlardı; filmin odağında ise bu........

© soL