Ekonomist dergisinde okuduğum bir yazıya göre, bazen dünya tarihinin en büyük ekonomik hikâyeleri, birkaç yoksul insanın tesadüfen bulduğu bir küp altınla başlıyor. 1847 yılında, Hindistan’ın Kerala bölgesinde Kottayam yakınlarında yaşayan işçilerin başına gelen tam olarak buydu. Topraktan çıkan altın sikkeleri büyük bir heyecanla aldılar… ve hemen gidip bir günlük pirince çevirdiler. Açıkçası kim onları suçlayabilir? Ama işin trajikomik tarafı şu: O sikkeler sıradan altın parçaları değil, yaklaşık 1.800 yıllık Roma altınlarıydı.

Daha da ironik olanı, bu sikkeleri ucuza kapan tüccarların büyük kısmının onları eritip takıya dönüştürmesi. Yani bugün müzelerde sergilenecek, tarih kitaplarına girecek eserler, muhtemelen birilerinin kolunda bilezik olarak dolaştı. Yine de birkaç tanesi kurtuldu. Ve o birkaç sikke, bize Roma İmparatorluğu’nun aslında sandığımızdan çok daha ‘küresel’ bir ekonomik sistem kurduğunu anlatıyor.

Düşünsenize… Roma’da basılan bir altın para, Hindistan’a gidiyor, oradan belki başka ticaret yollarına karışıyor ve aynı tip sikkeler İskoçya’da bile bulunabiliyor. Bugünün ‘küreselleşme’ tartışmalarını biraz mütevazı hale getiren bir tablo bu.

Ama asıl mesele şu: Bu sikkeler sadece ticareti değil, ekonomik dengenin yönünü de gösteriyor. Altın Roma’dan çıkıyor, karşılığında Hindistan’dan ipek, baharat, inci gibi lüks mallar geliyordu. Yani Roma, bugünün diliyle konuşursak, ciddi bir dış ticaret açığı veriyordu. Ve bu durum o dönemde bile tartışma konusuydu. Pliny the Elder neredeyse isyan ediyordu: Hindistan her yıl Roma’nın servetini emiyordu.

Şimdi buraya kadar her şey tanıdık gelmeye başladıysa, yalnız değilsiniz. Çünkü bu hikâyenin modern bir versiyonu var: Amerika Birleşik Devletleri.

Bugün Amerika da dış........

© Şalom