“Yaşamış olmak, sevmiş olmak. Anlıyor musun, Lee? Zaman hepimizi sakat bırakıyor. Fiziksel olarak olmasa bile, içten içe mutlaka. Bizden geriye hiçbir şey kalmıyor, en azından bir zamanlar önemli olduğunu düşündüğümüz şeylerden. Hayatta gerçekten önemli olan tek ders bu. Şu anda ve burada kalmak, kendini tamamen hissetmek, tüm öfkenle, hayal kırıklığınla, acınla ve tutkunla, her ne ise. Artık hiçbir şeyi erteleme, hayatını kendi istediğin gibi yaşa, başkalarının senden beklediği gibi değil. Hayat senin, ama onu istemen gerekiyor.” Matthias Göritz, Güneş Dil

Pluribus’taki Carol karakteri, o huzurlu kovan zihnine neden bağışık? Belki de hayatını istediği gibi yaşama arzusundan dolayı. Tüm öfkesiyle, acılarıyla, kayıpları ve anılarıyla. Şimdi ve burada. Belki de Göritz’in vurguladığı o ‘insani arıza’, yani acı çekme ve sorgulama yeteneği sayesinde. Harari bu yeni distopik çağda hayatta kalmak için toplumsal ve bireysel bağlamda iki temel öneri sunuyor:

Toplumsal olarak Global yasalar oluştur. Veri Kolonizasyonuna Dur De! Veriyi sınırla ve gücü verinin eline verme. AI’ın hukuksal bir birey olmasına izin verme. Bankada hesap açamasın, mahkemede etkin olamasın. Ve insanı taklit edemesin. İletişimde olduğun varlığın gerçek bir insan mı yoksa AI mı olduğunun mutlaka bilinir olması gerek. Tıpkı 1930’ların sığınmacı profesörlerinin akademik özgürlüğü savunması gibi, bizim de bugün ‘veri özgürlüğünü’ savunmamız gerekiyor. Harari’nin önerisi net: Verinin tek bir merkezde (ister bir diktatörde ister dev bir şirkette) toplanmasına izin vermemek. Toplumsal düzeyde şeffaflık ve denetim mekanizmaları kuramazsak, Pluribus’taki o ‘mutlu ama köle’ topluma dönüşmemiz işten bile değil.

Bireysel olarak Kendini tanı (ama gerçekten)! Eski bilgelerin ‘kendini bil’ öğüdü artık bir kişisel gelişim klişesi değil, bir hayatta kalma stratejisi. Eğer kendi zayıflıklarınızı, korkularınızı ve arzularınızı AI’dan daha iyi tanımazsanız; o algoritma........

© Şalom