Nefsin yedi mertebesi, tasavvuf geleneğinde insanın mânevî yolculuğu olan seyr ü sülûkunda geçtiği mertebeleri ifade eder ve bu mertebeler genellikle Kur’an-ı Kerim’deki nefis kavramına dayandırılır.

Risale-i Nur’da bu konu doğrudan tasavvufî bir çerçevede ele alınmasa da, nefsin terbiyesi, insanın kendini tanıması ve Allah’a yönelmesi gibi manalar sıkça işler.

Nefsin yedi mertebesini (Nefs-i Emmâre, Nefs-i Levvâme, Nefs-i Mülheme, Nefs-i Mutmainne, Nefs-i Râdiye, Nefs-i Mardiyye, Nefs-i Safiye/Kamile) Risale-i Nur’un bakış açısıyla izah etmek için, bu eserin rûhânî ve ahlâkî tahlillerinden yola çıkabiliriz.

1. Nefs-i Emmâre (Kötülüğü Emreden Nefis):

Bu mertebe, insanın ham, terbiye edilmemiş hâliyle kötülüğe meyilli olduğu aşamadır.[1] Risale-i Nur’da bu, insanın acizliği, fakirliği ve günaha yatkınlığıyla ilişkilendirilebilir. “Ene” kavramını işlerken, nefsin bu mertebesinde insanın kendini ilahlaştırma eğiliminde olduğunu ve Allah’ı unutarak bencilliğe kapıldığını belirtir Ene ve Zerre Risalesi olan Otuzuncu Sözde. Nefs-i Emmâre, şeytanın ve enâniyetin insanı aldatan bir tuzağı olarak görülür.

2. Nefs-i Levvâme (Kendi Kendini Kınayan Nefis):

Bu mertebede nefis, işlediği kötülüklerden pişmanlık duyar ve kendini kınar. Risale-i Nur’da bu, insanın vicdanının uyanışı ve tövbe ile Allah’a müteveccih olup yönelmesidir. Bunu Yunus (as) kıssası ile ders verir.

İnsanın acz ve fakrını fark ederek Allah’a sığınmasını bu mertebeye bir geçiş olarak îmâ........

© Risale Haber