Adalet, modern hukuk teorilerinde çoğu zaman normlar, kurumlar ve yaptırımlar üzerinden tanımlanır. Ancak insanın mahiyetine dair daha derin bir bakış, adaletin yalnızca dış düzenlemelerle değil, insanın iç yapısında yer alan asli kabiliyetlerle mümkün olduğunu gösterir.

Hukukun toplumsal işlevi, bu iç kabiliyetlerin sağlıklı işlemesiyle anlam kazanır.
Çünkü adalet, dış dünyada görünen bir sonuçtan önce, insanın iç dünyasında başlayan bir süreçtir.

İnsanın mahiyetinde üç temel unsur, adaletin oluşumunda belirleyici rol oynar: vicdan, akıl ve hürriyet.

Bu üç unsur, birbirinden bağımsız değil; birbirini tamamlayan, birbirine yön veren ve birlikte işlediğinde adaleti fıtrî bir zemine oturtan kapılardır.

Vicdan, insanın iç âleminde hakikati sezme ve değerlendirme gücünü temsil eder.

Akıl, bu sezgiyi usule bağlayan, ölçüye dönüştüren ve toplumsal hayata aktarılabilir hâle getiren zihnî yapıdır.

Hürriyet ise hem vicdanın hem aklın işleyebilmesi için gerekli olan toplumsal iklimi sağlar.

Bu üç kapıdan herhangi biri zayıfladığında adaletin bütünü yara alır.

Vicdanın körelmesi, aklın aşırılığa savrulması veya hürriyetin daralması, adaletin hem bireysel hem toplumsal düzeyde zayıflamasına yol açar.

Buna karşılık bu üç kapının birlikte açılması, adaletin hem içsel hem dışsal boyutunu güçlendirir ve insanlık hukukunun fıtrî bir bütünlük içinde yeniden inşa edilmesini mümkün kılar.

Vicdan: İç Dünyanın Kalb Penceresi

Vicdan, insanın mahiyetinde yerleştirilmiş bir mahkeme-i batınîdir.

Dışarıdan bir baskı olmadan, insanın kendi içinde hakikati tartar.

Risale-i Nur’un ifadesiyle vicdan “nezzardır, kalb penceresidir.”
Yani hem gözetler hem de kalbin iç âlemine açılan bir menfezdir.

Vicdanın dört esası /şuur, irade, his ve latife-i Rabbaniye/ insanın iç mizanını oluşturur.
Bu dört unsur birlikte çalıştığında insan,........

© Risale Haber