Türkiye’de ihracatı desteklemek amacıyla kullanılan en önemli finansman araçlarından biri olan TCMB kaynaklı reeskont kredileri, son dönemde reel sektör cephesinde ciddi tartışmaların odağı haline geldi. Özellikle ihracatçı firmalar, krediye erişim sürecinde uygulanan yüksek teminat, komisyon ve kesinti yüklerinin artık “destek” olmaktan çıktığını savunuyor.

Bugün birçok ihracatçı firma şu soruyu yüksek sesle soruyor: “60 milyon TL kredi kullanmak için neden 75 milyon TL Teminat Mektubu vermek zorundayım? Üstelik hesabıma net 48 milyon TL geçiyorsa bunun adı gerçekten destek mi?”

Bu soru, yalnızca bir maliyet hesabı değil; Türkiye’nin ihracat politikası, kredi mekanizması ve reel sektör-finans sistemi ilişkisinin yeniden tartışılmasını gerektiren yapısal bir konu haline gelmiş durumda.

Reeskont Kredisi Sistemi Nasıl İşliyor?

TCMB reeskont kredileri temel olarak ihracatçıya uygun maliyetli finansman sağlamak amacıyla tasarlandı. Sistem teorik olarak oldukça güçlü:

İhracatçı uygun faizle kredi kullanıyor,

Döviz kazandırıcı faaliyet destekleniyor,

Cari açığın finansmanına katkı sağlanıyor,

Merkez Bankası rezervlerine dolaylı destek oluşuyor.

Ancak uygulamada ihracatçının karşılaştığı tablo farklılaşmaya başladı.

Bir krediye 3 Teminat Mektubu

 Kredi için üç Teminat Mektubu isteniyor. 60 milyon TL’lik örnek krediden gidersek Birincisi, kredinin Ana Parası için 60 milyon TL; ikinsici İhracat Taahhütünü yerine getirmesi için 13 milyon 752 bin TL; Üçüncüsü Kredi kullanım koşullarına uygunluk için 1 milyon 950 bin TL Toplamda 75 milyon 702 bin TL Teminat Mektubu veriliyor…

Sahadaki Gerçeklik: 60 Milyon TL Kredi İçin 75 Milyon TL Teminat

Bugün birçok firmada karşılaşılan yapı şu şekilde işliyor:

Talep Edilen Teminat Mektubu

Komisyon/Kesinti Sonrası Net Geçen Tutar

Fiili Kullanım/Teminat Oranı

Kredinin üzerinde % fazlası ile teminat veriyor,

Eximbanka verilecek Teminat Mektubu için Komisyon ödüyor,

Banka bloke/risk........

© Para Analiz