Hangi Durumlarda Dededen/Nineden Nafaka İstenebilir?
Nasıl yani, öyle bir şey mi varmış? dediğinizi duyar gibiyiz. Nafaka denildiğinde aklınıza ilk gelen konunun boşanma davalarında müşterek çocuk veya yoksulluğa düşecek eş için ödenen parasal değerler olduğunu biliyoruz ancak nafakanın, sadece eş ve çocuktan ibaret olmadığını bu vesileyle hatırlatmış olalım. Bazen öyle durumlar söz konusu olur ki üst soy (ana, baba, dede ve nine) ve alt soy (çocuklar ve torunlar) ile kardeşler de birbirlerine nafaka vermekle yükümlü tutulabilir. Mesela gözler, üstsoya yani bize bayramlarda harçlık vermiş aile ağacındaki o büyük kişiler olan dedelere ve ninelere çevrilebilir. Peki hukuken gerçekten "Dedemden ya da ninemden nafaka alabilir miyim?" "Zaten reşit olana kadar bayram harçlıklarını mütemadiyen veriyordum. Torunuma nafaka ödemek zorunda mıyım? " sorusunun cevabını, lafı hiç dolandırmadan verelim: Evet, dededen veya nineden nafaka istenebilir. Yine de bu durum "Dedemin/ninemin durumu çok iyi, beni de biraz görsünler, hayat yine "bayram" olsa da harçlık/aylık bağlasalar" basitliğinde ilerleyen bir süreç değildir. Türk Medeni Kanun'u (TMK) burada bazı şartların varlığını olmazsa olmaz görmektedir. Konuya direkt adımlarla eğilerek arkasındaki amaçlar ile hukuki detayları masaya yatırmaya karar verdik, buyurun:
Bu Nafakanın Adı Tam Olarak Nedir?
Hukukta dededen (veya nineden) istenen bu nafaka türüne "Yardım Nafakası" denir. Burada, talepte bulunanın geçinebilmesi için gereken düzeyde ve nafaka istenen kişinin de malî gücüne uygun bir yardım istenmesi söz konusu olmalıdır. Yani yardım nafakası talep ederken bu miktar "hayatınızı sürdürebilmeniz ve temel ihtiyaçlarınızı giderebilmeniz için gereken düzeyde" olmalıdır. Nafaka talep ettiğiniz dedeniz (ya da nineniz) ise size bu yardımı sağlarken sadece kendi geliri üzerinden bir miktarda "yardımcı" olabilecektir.
TMK'nın temel amaçlarından biri aile içi dayanışmanın sağlanmasıdır. TMK madde 364 Nafaka yükümlüleri başlıklı maddesi: "Herkes, yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan üstsoyu ve altsoyu ile kardeşlerine nafaka vermekle yükümlüdür. Kardeşlerin nafaka yükümlülükleri, refah içinde bulunmalarına bağlıdır. Eş ile ana ve babanın bakım borçlarına ilişkin hükümler saklıdır." der. İşte bu akrabalar içerisinde üst soy ile alt soy ve hatta bazı şartlarda kardeşler yer alır.
Yardım nafakası, Yargıtay kararlarına da konu olmuştur: "Kişi kendi emek ve geliriyle yaşamını sürdürmekten yoksun ise yasa maddesinde sayılı kişilerden yardım nafakası isteyebilir. Ne var ki bunu vermekle yükümlü tutulacak kişilerin geçim sıkıntısına düşürülmemesi asıldır. Bunun için belirlenen nafakanın........
