Στην πράξη, το σύνολο σχεδόν των εκτεταμένων σαμποτάζ υποδομών την περίοδο 1942–1943 φέρουν τα οργανωτικά και επιχειρησιακά χαρακτηριστικά του ΕΛΑΣ. Είτε πρόκειται για άμεση δράση τακτικών μονάδων του, είτε για ενέργειες τοπικών ομάδων και μαχητών που δρούσαν στη σφαίρα επιρροής του, ο ΕΛΑΣ αποτέλεσε τον βασικό φορέα της ένοπλης και τεχνικά σύνθετης αντιστασιακής δράσης. Άλλες οργανώσεις, με περιορισμένη γεωγραφική ή επιχειρησιακή παρουσία, δεν διέθεταν την κλίμακα, τη διάρκεια και τον συντονισμό που απαιτούσαν τέτοιου τύπου σαμποτάζ.

Για τους νοσταλγούς της μαύρης ναζιστικής εποχής που, κυρίως, με ανώνυμα και ψεύτικα προφίλ, καλλιεργούν την εντύπωση πως δεν πολέμησε ο ΕΛΑΣ. Οι παρακάτω δράσεις αποδεικνύνουν το αντίθετο, την στήριξη του λαού στον ΕΛΑΣ και την παγερή αδιαφορία για τα αντίποινα μπροστά στην αντίσταση κατά του κατακτητή. Οι Έλληνες ποτέ στην ιστορία τους δεν δείλιασαν και δεν κρύφτηκαν. Αρκεί κανείς να διαβάσει ιστορία.

Το έγγραφο, στο οποίο βασίζεται το άρθρο, έχει ιδιαίτερη βαρύτητα διότι αποτελεί πρωτογενές υλικό στρατιωτικών πληροφοριών που συντάχθηκε από το Office of Strategic Services (OSS), δηλαδή την κεντρική υπηρεσία πληροφοριών των Ηνωμένων Πολιτειών κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και άμεσο πρόδρομο της CIA. Δεν γράφτηκε για δημόσια κατανάλωση ούτε για προπαγανδιστική χρήση, αλλά για εσωτερική αξιολόγηση επιχειρήσεων και στρατηγικών αποφάσεων. Καταγράφει με ψυχρό, επιχειρησιακό τρόπο δεδομένα πεδίου, απώλειες, επιτυχίες, αποτυχίες και επιπτώσεις των δολιοφθορών στο σύστημα μεταφορών και στην πολεμική ικανότητα του Άξονα. Ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο χρησιμοποιείται σήμερα ως αξιόπιστη πηγή από ιστορικούς, στρατιωτικά αρχεία και πανεπιστημιακή έρευνα, καθώς προσφέρει τεκμηριωμένη εικόνα της Αντίστασης όχι μέσα από αφηγήσεις ή μνήμες, αλλά μέσα από τη ματιά μιας συμμαχικής υπηρεσίας πληροφοριών που αξιολογούσε τον πόλεμο σε πραγματικό χρόνο.

Το έγγραφο του Office of Strategic Services (OSS) είναι σκόπιμα προσεκτικό στις αποδόσεις ευθύνης: δεν αποδίδει όλα τα σαμποτάζ ρητά στον ΕΛΑΣ, χρησιμοποιεί γενικούς όρους όπως Greek guerrillas, saboteurs ή resistance forces, αναφέρει τον ΕΛΑΣ ρητά μόνο σε κομβικά σημεία (χαρακτηριστικότερο παράδειγμα ο Γοργοπόταμος) και μνημονεύει επίσης την ομάδα Ζέρβα, αλλά σε σαφώς δευτερεύοντα ρόλο. Αυτή η γλωσσική και καταγραφική επιφύλαξη, ωστόσο, δεν συνιστά ένδειξη ισοκατανομής της δράσης· αποτελεί αφενός προϊόν της φύσης της πληροφοριακής γραφής (intelligence reporting), που αποφεύγει κατηγορηματικές αποδόσεις χωρίς απόλυτη επιβεβαίωση, και αφετέρου αντανάκλαση των πολιτικών ισορροπιών των Συμμάχων το 1943. Αν, όμως, εξεταστεί η ουσία των δεδομένων —το εύρος, η συχνότητα και η γεωγραφική διασπορά των σαμποτάζ— προκύπτει μια εικόνα εθνικής κλίμακας επιχειρήσεων, με υψηλό βαθμό συντονισμού, ταυτόχρονα χτυπήματα, επαναλαμβανόμενη και συστηματική δράση στα σιδηροδρομικά δίκτυα, διαρκή παρενόχληση συνεργείων επισκευής και, κυρίως, ικανότητα αναπλήρωσης δυνάμεων και συνέχισης της δράσης στον χρόνο. Αυτά τα χαρακτηριστικά δεν τα διέθετε καμία άλλη αντιστασιακή οργάνωση στην κατεχόμενη Ελλάδα πλην του ΕΛΑΣ, γεγονός που καθιστά ιστορικά και επιχειρησιακά εύλογη την απόδοση της συντριπτικής πλειονότητας των καταγεγραμμένων σαμποτάζ στη δική του δράση, ακόμη κι όταν το ίδιο το έγγραφο δεν το δηλώνει ρητά σε κάθε επιμέρους περίπτωση.

Κατάλογος πράξεων δολιοφθοράς

(Ο κατάλογος που ακολουθεί συντάχθηκε με ιδιαίτερη προσοχή ώστε να αποφεύγονται διπλοεγγραφές. Ωστόσο, σε πολλές αναφορές εντοπίζονται επαναλήψεις και δεν είναι πάντοτε δυνατό να διακριθεί αν πρόκειται για το ίδιο ή για διαφορετικό περιστατικό. Κάθε δυνατή προσπάθεια έχει καταβληθεί για την αποφυγή σφαλμάτων.)

10 Ιανουαρίου – Άδενδρο. Μικρή σύγκρουση τρένων.

5 Απριλίου – Αθήνα (Σταθμός Λαρίσης). Ανατίναξη ατμομηχανής. Αντίποινα: 22 Έλληνες εκτελέστηκαν.

27 Μαΐου – Αθήνα. Δολιοφθορά με δυναμίτη. Αντίποινα: 4 συλλήψεις.

30 Μαΐου – Αθήνα. Κλοπή χάλκινων καλωδίων. Αντίποινα: Απειλή εκτελέσεων.

Τέλη Μαΐου – Αθήνα. Έκρηξη βόμβας έξω από τα γραφεία γερμανικής εταιρείας· καταστροφή 2 αυτοκινήτων. 1 Γερμανός νεκρός. Αντίποινα: 3 Έλληνες εκτελέστηκαν.

Ιούλιος. Μπράλος. Σιδηροδρομική γέφυρα Παπαδιάς επισκευάστηκε· χρόνος καταστροφής άγνωστος.

3 Ιουνίου – Αθήνα (κοντά στον Σταθμό Λαρίσης). Ανατίναξη βαριάς ατμομηχανής. Αντίποινα: 12 Έλληνες εκτελέστηκαν (7 Ιουνίου).

4 Ιουνίου – Πειραιάς. Επιτυχημένο σαμποτάζ

13 Ιουνίου – Ηράκλειο Κρήτης. Καταστροφή 14 αεροσκαφών. Αντίποινα: 50 (ή 62) Έλληνες εκτελέστηκαν.

4 Ιουλίου – Πανελλαδικά. Παθητική αντίσταση και «slow down» σε όλα τα εργοστάσια.

Σεπτέμβριος. Νιγρήτα. 2 Γερμανοί σκοτώθηκαν. Αντίποινα: 13 Έλληνες κρεμάστηκαν.

13 Σεπτεμβρίου – Ρόδος. Καταστροφή αποθηκών πυρομαχικών, καυσίμων, υπόστεγων και αεροσκαφών. Ιταλικές απώλειες.

26 Σεπτεμβρίου – Αθήνα. Ανατινάχθηκαν τα κεντρικά γραφεία της ΕΣΠΟ (Έλληνες Ναζί)· πολλοί σκοτώθηκαν. Αντίποινα: 23 όμηροι εκτελέστηκαν.

Σεπτέμβριος (τέλη) – Τέμπη. Γερμανικό στρατιωτικό τρένο ανατινάχθηκε.

Οκτώβριος – Σκαραμαγκά.  Βαρέλια βενζίνης ρίχτηκαν στη θάλασσα.

9 Οκτωβρίου Χανιά. Γερμανικό άρμα μάχης δέχθηκε επίθεση· 20 Έλληνες “θα εκτελεστούν”.

31 Οκτωβρίου – Πειραιάς. Κονσερβοποιημένα τρόφιμα για τη Ρωσία καταστράφηκαν. Αντίποινα: 70 εργαζόμενοι του εργοστασίου συνελήφθησαν. – Αθήνα. Βαριά ατμομηχανή ανατινάχθηκε· Αντίποινα: 2 εκτελέστηκαν. – Ναύπακτος:  8 σκάφη υπέστησαν σοβαρές ζημιές· Αντίποινα: 25 όμηροι συνελήφθησαν. – Λιανοκλάδι (πλησίον σιδηροδρόμου): Σχέδιο ανατίναξης γέφυρας ματαιώθηκε· Αντίποινα: 4 Έλληνες εκτελέστηκαν.

8 Νοεμβρίου (πριν) Μπράλο. Σιδηροδρομική γέφυρα ανατινάχθηκε· οι επισκευές προβλέπεται να ολοκληρωθούν έως τις 30 Απριλίου 1943.

16 Νοεμβρίου – Κατερίνη,........

© news247