Sosyal medyada Karadeniz Teknik Üniversitesi Mezunları Dayanışma Vakfı Genel Başkanı Nevzat Ergin Kumandaş’ın bir yazısına rastladım.

Fon rezaletine gönderme yaptıktan ve bunun bir çürüme olduğunu vurguladıktan sonra Platon’un “Devlet” kitabındaki bir öyküden söz ediyor.

Haydi çözün bu soruyu dediğim soru şöyle: “Eğer bir insan, yakalanmayacağından ve hiçbir ceza almayacağından tamamen emin olsaydı, yine de adil ve ahlaklı davranmaya devam eder miydi?”

Platon’a bu soruyu sorduran öykü şöyle:

Lidya kralının hizmetindeki Gyges adında bir çoban, dürüst, namuslu, krala bağlı bir olarak tanınmaktadır. Bir deprem sonrasında toprakta açılan bir yarıktan içeri girer.

Yarığın içinde, parmağında altın bir yüzük olan devasa bir ölü beden bulur ve yüzüğü parmağına takar.

Çobanlar toplantısında yüzüğün taşını avucunun içine doğru çevirdiğinde diğerleri tarafından görünmez olduğunu, taşı eski haline getirdiğinde ise tekrar görünür olduğunu fark eder.

Bu gücü, kaba kuvvet ve ceza korkusu olmadan sınırsızca kullanabilen Gyges; saraya girer, kraliçeyi baştan çıkarır, kralı öldürür ve Lidya tahtını ele geçirir.

Platon, “Bu yüzüğü bir adil, bir de adil olmayana versek ikisi de aynı yere gelirdi” der.

Kurallara bağlı olduğumuz için mi ahlaklı davranıyoruz yoksa kuralsız davrandığımız zaman başımıza geleceklerden korktuğumuz için mi?

Eğer hiç ceza korkumuz olmazsa gerçekten dürüst, adil, ahlaklı ve namuslu olabilir miyiz?

Belki “Kişiye göre değişir” diyebiliriz ama bunu yaşamadan kesin bir hüküm vermek mümkün........

© Nefes