Növbəti dəfə ana dilimizin işləkliyi məsələsi barədə yazmağa hazırlşarkən, sosial şəbəkədə həmkarımız Rəşad Babalının uyğun mövzuda qeydlərini gördüm. Müəllif yazır ki, şəhərin mərkəzindəki məktəblərin yanından keçəndə şagirdlərin əksəriyyətinin bir-biriylə rusca danışdığının şahidi olur. O, bunu əziklik hesab edir və bildirir ki, Tiflisdə öz aralarında rusca danışan gürcüləri görməyib, orada və İrəvanda ingilis təmayüllü özəl məktəblərdə oxuyan şagirdlərin öz aralarında ingiliscə danışmırlar, nə varsa, məktəbdə qalır.

Bu xüsusda dartışma, mübahisə illərdir ki, davam edir. Son illərdə daha da şiddətlənib. Ancaq bu dil davası müstəqillik dövrünün mübahisə predmeti deyil.

Bu söhbət 70 il öncə də olub – sovet dövlətinin öz dilində danışanları xor gördüyü, onlara millətçi damğası vurduğu illərdə.

Bu mövzuda açılan arxiv sənədlərində bütün detallar çılpaqlığı ilə qeyd olunub. Stalinin ölümündən sonra Xruşovun “mülayimləşmə” tendensiyası başlatdığı illərdə bir sıra digər SSRİ respublikalarında olduğu kimi Azərbaycanda da xalqın öz dilinə, mədəniyyətinə diqqət yetirməsinə dair təşəbbüslər qaldırılıb. Yerli yazıçı-şairlər, onların dövlət rəhbərliyində təmsil olunan həmkarları (xüsusilə də Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin sədri vəzifəsini tutan Mirzə İbrahimov) yaranmış tarixi fürsətdən faydalanaraq ana dilimizin dövlət idarələrində geniş istifadə edilməsinə çalışıblar. Əvvəlcə respublika rəhbərliyi buna etiraz etməsə də, sonradan Kremldən gələn basqı nəticəsində rus dilinin təəssübkeşinə çevriliblər və Mirzə İbrahimovu təkləyərək hədəfə çeviriblər.

Həmin illərdə Azərbaycan KP MK-nın iyun plenumunda əslən Goranboy rayonunun Ağamalıoğlu kəndindən olan MK katibi Abdulla Bayramov Mirzə İbrahimovu sərt tənqid edib, ana dilimizi bilmədiklərinə görə bir sıra idarə və müəssisələrdə adamların işdən çıxarılmasına toxunub.

       Nikita Xruşov                             ........

© Müsavat