DÜNYEVİ İKTİDARLARIN DİN SİYASETİ
DÜNYEVİ İKTİDARLARIN DİN SİYASETİ
İnsanlık tarihi boyunca din, dünyevi güçlerin kendilerini meşrulaştırmak için başvurduğu en güçlü dayanak olmuştur. Batı dünyasında politikacılar, kutsal değerlerin neredeyse hiç gözetilmediği seküler sistemlerde dahi İncil’e el basarak yemin etmeyi sürdürür. Bu durum, kitleleri yönetmek ve rıza üretmek adına inancın ne kadar kullanışlı bir enstrüman olduğunu kanıtlar. Coğrafyamızda da Tanzimat’tan bu yana Müslüman modernleşmesi ve ardından gelen siyasi akımlar, yönlerini Batı’ya dönerken toplumsal muhalefeti bastırmak ve iktidarlarını tahkim etmek için İslam’ı her sıkıştıklarında pragmatik bir can simidi olarak görmüşlerdir.
Abdülhamid’in Paradoksu: Batılılaşırken Halifeliğe Sarılmak
Osmanlı’nın son döneminde II. Abdülhamid, dış tehditlere ve iç çözülmeye karşı Müslümanları bir arada tutmak adına “İttihad-ı İslam” (İslam Birliği) siyasetini bayraklaştırdı. Sultan sıfatından ziyade Halife unvanını öne çıkararak tüm ümmet üzerinde küresel bir nüfuz kurmayı hedefledi. Ancak bu dindar söylemin arkasında, memleketi kurumsal olarak Avrupa’ya benzetmek için en büyük çabayı yine kendisi verdi. Batılı usullerle eğitim veren mülkiye, hukuk ve ticaret mektepleri onun döneminde yaygınlaştı; sarayında Batı müziği yankılandı, tiyatrolar sahnelendi. İslam, devletin yapısal modernleşmesini perdelerken kitlelerin sadakatini koruyan kullanışlı bir üst kimlik........
