İDEOLOJİLERİN BASKISIYLA MEAL YAPMANIN YANLIŞLIĞI

Kur’an-ı Kerim’deki vücuh kavramlardan biridir. Müfessire ve müfessir olmanın şartlarını taşıması zorunlu olan meal hazırlayıcısına düşen görev bu kavramın tüm anlamlarını bilmek ve uygun anlamı kelimenin geçtiği ayetlere takdir etmektir. Bu konuda en büyük yardımı dilden almak zorunludur. Dilin inceliklerine vakıf olmayanlar doğru anlamı veremezler. Müfessirler aynı zamanda dilde uzman kimselerdir. Kaynakları taramak suretiyle fitneyle ilgili nihai bilgilere ulaşabiliriz. Fakat dili ve bu konudaki rivayetleri atlayıp yükselen değerlere göre fitne kavramına ideolojik veya indirgemeci anlamlar yüklemek ilim adamlarına yakışmaz.

Fitne kavramını çalışan bazı zevat ve birçok meal hazırlayıcısı bu kavrama kaynaklardan kopuk anlamlar yüklemişlerdir. Kanaatimize göre kaynaklara yeterince bakmamışlar ve popüler bir anlamı tercih ederek güya dini korumuşlardır(!). Daha çok da “baskı, din farklılığının getirdiği zorbalık, işkence, zulüm, temel insan haklarını reddetmek” gibi manalar vermişlerdir.  Bu tercih edilen anlamlar da fitnedir fakat uygun anlamı tercih ederken nüzul ortamını bilmek, vahiy-vakıa ilişkisine muttali olmak, konuyla ilgili rivayetleri görmek ayetleri doğru anlamaya yardımcı olur. Ön kabullü yaklaşımlar insanı hataya sürükleyebilir.

Bakara suresinin 193. Ayetini ve Enfal suresinin 39. Ayetlerini kaynaklardan araştırdığımızda bu ayetlerdeki fitne kavramına ulemanın verdikleri anlamları gördük. Müfessirler bu ayetlerdeki fitneyi daha çok şirk diye yorumlamışlardır. İlk tefsirlerden itibaren bu iki ayetteki fitne kavramına verilen anlamları ortaya koyup popülist anlam seçenlerin tercihlerinin amaçlarını ve zararlarını izah edeceğiz. Elimize tefsiri matbu olarak da gelen müfessir Mücahid (ö. 103/721), fitneyi şirk,  Hasan el Basrî (ö. 110/728) şirk,  Mukatil b. Süleyman (ö. 150/767) Allah Teâlâ’dan başkasına ibadet etmek; şirk,  İbni Vehb (ö.h: 304) harem beldede Allah’a şirk koşmak,  Muhammed (s.a.v.) ile savaşmak,  Taberî (ö. 310/923) şirk, küfür,  bela, isaf ve naile denilen putlara tapınmak,  İmam Mâturîdî (ö. 333/944) şirk, ve azap,  Allah yolunda şiddet ve mihnete maruz kalmak,   Bagavî (ö. 516/1122) Allah’a (c.c.) şirk koşmak,  Zemahşerî (ö. 538/1144) şirk,  Râzi (ö. 606/1210) küfür,  Kurtubî (ö. 671/1273) şirk, küfür ve buna bağlı olarak Müslümanlara yapılan eziyet,  Hazin (ö. 741/1341) şirk, küfür   İbni Kesir (ö. 774/1373) şirk ve Müslümanların dinlerinden dolayı eziyet görmemeleri,  Celâlüddîn el-Mahallî (ö. 864/1459) şirk,  Ebussuud Efendi (ö. 982/1574) Şirk,  Ali el Kâri (ö. 1014/1605) şirk, küfür,  İsmail Hakkı Bursevî (ö. 1137/1725) şirk,  Şevkânî (ö. 1250/1834) şirk, İslâm’dan ayrılıp putperestliğe dönmek,  küfür, Müslümanın dininden dolayı eziyet görmesi,  Âlûsî (ö. 1270/1854) şirk,  Hakk’a ulaşmaya mani olan engeller,  Said Havva (1935-1989) şirk ve küfür,  Sâbunî (1930-2021) Şirk  anlamları........

© Mir'at Haber