menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

HİDAYET NEDİR, İNSAN HİDAYETE NASIL ULAŞIR?

71 0
29.10.2026

HİDAYET NEDİR, İNSAN HİDAYETE NASIL ULAŞIR?

Hidayet, doğru yolu bilmekten önce hakikati aramak, bildikten sonra ise o hakikate göre yaşamayı kabul etmektir.

İnsan, hayatı boyunca doğruyu arayan fakat her zaman doğruyu tercih edemeyen bir varlıktır. Bazen alışkanlıklarının, bazen çıkarlarının, bazen de içinde yaşadığı toplumun etkisi altında kalır. Doğru olduğunu bildiği bir davranışı yerine getirmekte zorlanırken, yanlış olduğunu bildiği bir davranışı sürdürmekte ısrar edebilir. İşte Kur’an, insanın bu arayışına hidayet kavramıyla cevap verir. Hidayet, Allah’ın gösterdiği doğru yolu tanımak, hakikati kabul etmek ve hayatı bu doğrultuda düzenlemektir. Ancak burada önemli bir ayrım vardır: Doğru yolu bilmek ile doğru yolda yürümek aynı şey değildir. İnsan, Allah’ın emirlerini öğrenmiş olabilir; fakat öğrendiklerini hayatının belirleyici ölçüsü hâline getirmediği sürece hidayetin gereğini yerine getirmiş olmaz.

Kur’an, hidayetin kaynağını açıkça bildirir: “Şüphesiz bu Kur’an, en doğru olana iletir.” (İsrâ, 17/9). Bu ayet, insanın doğruyu belirlerken başvuracağı temel rehberin vahiy olduğunu ortaya koyar. Çünkü insan aklıyla düşünür, araştırır, karşılaştırır ve karar verir. Ancak kendi düşüncelerini, içinde yaşadığı toplumun kabullerini veya kişisel çıkarlarını mutlak doğru kabul ettiğinde yanılabilir. Kur’an, insana yalnızca neye inanması gerektiğini değil, nasıl yaşaması gerektiğini de bildirir. Adaletten merhamete, ticaretten aile hayatına, bireysel sorumluluktan toplumsal ilişkilere kadar insanın hayatına yön verecek ilkeler ortaya koyar. Dolayısıyla hidayet, yalnızca ibadetlerle sınırlandırılabilecek bir mesele değil, insanın bütün hayatını ilgilendiren bir yöneliştir.

Peki, Allah hidayeti kime verir? Kur’an’da “Şüphesiz sen sevdiğin kimseyi hidayete erdiremezsin. Fakat Allah dilediğini hidayete erdirir.” (Kasas, 28/56) buyrulur. Başka bir ayette ise “Biz ona yolu gösterdik; ister şükredici olsun, ister nankör.” (İnsân, 76/3) denilir. Bu iki ayet birlikte değerlendirildiğinde, hidayetin Allah’ın rehberliğiyle ve insanın bu rehberlik karşısındaki tercihiyle ilgili olduğu anlaşılır. Allah insana doğru yolu bildirir, düşünme ve tercih etme imkânı verir. Ancak insanın hakikati kabul etme sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Nitekim “Bizim uğrumuzda çaba gösterenleri elbette yollarımıza ileteceğiz.” (Ankebût, 29/69) ayeti, insanın hakikate yönelme gayretine dikkat çeker. Bu nedenle hidayet, hiçbir çaba göstermeden beklenilecek bir durum olarak anlaşılmamalıdır. İnsan öğrenmeli, düşünmeli, sorgulamalı ve öğrendiği doğrular karşısında sorumluluk üstlenmelidir.

İnsanın hidayete ulaşmasının önündeki önemli engellerden biri, kendi kabullerini sorgulamamasıdır. Kur’an, “Onlara, ‘Allah’ın indirdiğine uyun’........

© Mir'at Haber